Azja leży na 4 połkulach sasiaduje z 3 kontynen lina brzegowa jest rozwinieta Azja lezy na 8 płytach litosfery-Euroazjatycka Arabska Indyjska Filipiska Pacyficzna Australijska Somalijska Połnocnoamerykanska Cechy ukształtowania pow Azji- lezy na 8 płytach, 3/4 to gory i wyzyny, wsch czesc Azji pokryta wulkanami, najwyższy punkt Mont Everest 8848m n.p.m a najniższy depresja M. Martwego -408m n.p.m, dominuja rozległe niziny N Zachodniosyberyjska N Chinska N Mezopotamska N Ganges, Wyzyny W Tybetanska W Srodkowosyberyjska W Iranska Gory młode –Kaukaz , Himalaje Pamiery Hindukush Gory Stare Tien-szan Ałtoj Ural, występowanie kotlin. |||| Rzeki Azji maja układ promienisty Jeziora M.Kaspijskie największe J.Aralskie- reliktowe, J.Bajkał najgłębsze J.Bałchasz- reliktowe Rola rzek Azji dostarczają wody dla mieszkańców, podtrzymują różnorodne formy zycia, nawadniaja suche tereny, polowania łowienie ryb, wytwarzanie energii, turystyka, łatwa wymianma handlowa drogą wodną, Azja lezy na 5 strefach klimatycznych 1)Okołobiegunowa- Dikson tundra 2)Umiarkowana- a)umiarkowany morski lasy iglaste liściaste b)umiarkowany przejściowy-tajga stepy pustynie c)umiarkowany kontynentalny 3)Podzwrotnikowy a)morskie r.twardolistne lasy liściaste b)kontynentalna pustynia połpustynia 4)Zwrotnikowa a)sucha pustynia goraca b)monsunowa-sawanna wilgotne lasy podzwr.- Nagur, Dżambalpur, Delhi 5)Równikowa a)podrownikowa wilgotna sawanna b)wybitnie wilgotna- las równikowy . Liczba ludności Azji~4mld. Na początku XX wieku w Azji rozpocząl się gwałtowny proces ,,eksplozji demograficznej". Przyczyny eks. demogr.: 1) spadek wskaźnika zgonu (dzięki ograniczeniu chorób, zwiększeniu produkcji żywności, dostępność do wody, poprawa higieny). 2)wzrost wskaźnika przyrostu naturalnego. przyrost=urodzenia-zgony. Najludniejsze kraje: Chiny (1305mln), Indie (1 mld), Indonezja (221 mln), Pakistan( 156mln), Bangladesz 142mln, Japonia 128 mln. || Azja jest kontynentem nierównomiernie zaludnionym. Najgęściej zaludnione (ekumeny): Nizina Chińska, Góry Południowochińskie, Półwysep Indyjski, Jawa, Plw. Azji Mniejszej, Plw. Indochiński i Malajski. Niezamieszkałe (Anekumeny): Wyżyna tybetańska, Płw. Arabski, Syberia. RASY: Rasa biała- Rosja, Kazachstan, Rasa żółta- Mongolia, Chiny, Rasa czarna- południowe Indie, Stri Lanka (Cyklon). Ludy Azji: Chińczycy, Tybetańczycy, Rosjanie, Arabowie, Mongołowie, Jakuci, Hindusi, Persowie, Religie Azji: zasięg światowy: Chrześcijaństwo (rosja, Filipinym Gruzja), Islam, buddyzm. | Hinduzim, judaizm (religie mono.).