Ruch-cecha istot żywych,czynność życiowa np. zginanie ręki.

Układ narządów ruchu: czynne(mięśnie) bierne(szkielet, więzadła,stawy) Funkcje szkieletu: rusztowanie ciała, oparcie dla mięśni,ochrona dla narządów, funkcja krwiotwórcza, magazynująca Rodzaje kości: długie(udowa,piszczelowa, strzałkowa,ramienna,promieniowa,łokciowa) krótkie(kości palców,śródręcza,nadgarstka,stępu) płaskie(kości czaski,łopatki) różnokształtne(kręgi w kręgosłupie,żuchwa) szkielet składa się z ponad 200 kości. Szkielet człowieka: osiowy(czaszka,żebra, kręgosłup,mostek) kończyn górnych i dolnych Materiał budulcowy kości: tkanka kostna(tworzy kości), tkanka chrzęstna (tworzy chrząstki) budowa: okostna-włóknista błona ochraniająca kość od zewnątrz, jama szpikowa-przestrzeń wewnątrz kości wypełniona szpikiem, szpik kostny-tkanka krwiotwórcza wypełniająca jamę kostną. Budowa chemiczna kości:osseina(substancja organiczna,która nadaje sprężystości) sole mineralne(węglany,fosforany wapnia-nadają twardości) Złamania kości:zamknięte(nie przerwanie powłoki skóry) otwarte(przerywa powłokę skóry) Objawy złamań: utrata ruchomości kości, obrzęk, zniekształcenie, ból. Krzywica- powoduje niedobór witaminy D3, objawy-brak łaknienia,pocenie kostnina- tkanka powstająca w procesie gojenia się złamania
czaszka:mózgoczaszka-ochrania mózg(kość czołowa,potyliczna skroniowe(2),potyliczna cieminiowe(2)) trzewioczaszka-chroni narządy zmysłów(jarzmowe(2), szczęki,żuchwa,nosowe, podniebienne) Kręgosłup:funkcje:podpora ciała,ochrona rdzenia kręgowego,przyczep dla kończyn odcinki k.:szyjny(7kręgów), piersiowy(12),lędźwiowy(5),krzyżowy(5),guziczny(4-5) Budowa kręgów: trzon, łuk i wyroski kręgowe, pomiędzy trzonami krążki kręgowe(dyski) lordoza- przodowygięcie kręgosłupa w linii strzałkowej, kifoza-wygięcie kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej skierowanie łuku do tyłu- nieprawidłowości sylwetki, bóle pleców. Wady postawy: boczne skrzywienie kręgosłupa-skolioza, nadmierne wygięcie w części piersiowej lub lędzwiowej Klatka piersiowa: odcienek piersiowy kręgosłupa(12 kręgów), żebra(12 par), mostek. Żebra prawdziwe- bezpośrednio zrośnięte z mostkiem, ż. Rzekome- łączą się ze sobą i poprzez żebro 7 z mostkiem ż. Wolne-niezrośnięte Funkcje: osłona dla płuc i serca, pozwala na wykonywanie wdechów i wydechów

Kończyna górna: obręcz barkowa(obojczyk,łopatka) kości kończyny górnej(ramienna,przedramienna,ręki) Kończyna dolna: obręcz kończyny dolnej(miedniocowa), kości kończyny dolnej(udowa,podudzia,stopy) Połączenie elemntów szkieletu: ścisłe(nieruchome) półścisłe(chrząstkozrosty) ruchome(stawy) torebka stawowa- błona, ogranicza jamę stawową od otoczenia chrząstka stawowa- pokrywa powierzchnię stykających się kości, jama stawowa-przestrzeń między kośćmi, zwichnięcie stawu- przemieszczenie jednej powierzchni stawu wobec drugiej z naruszeniem struktur wewnętrznych, więzadło- pasmo lub błona z tkanki łącznej wzmacniające narządy, płaskostopie- zniesienie fizjologiczne sklepienia stopy w wyniku osłabienia więzadeł. Mięśnie zbudowane są z tkanki mięśniowej(tkanka poprzecznie prążkowana szkieletowa-buduje mięśnie,pop. prążkowana serca-buduje mięsień sercowy, mięśniowa gładka-ściany narządów wewnętrznych) Podział mięśni: kształt: długie(np. w kończynach) szerokie(brzucha) krótkie(wokół kręgosłupa) okrężne(oczu,ust) rodzaj przyczepu: dwugłowe,trójgłowe, czworogłowe) na zakres wykonywania ruchu: zginacze, prostowniki,przywodziciele,odwodziciele położenie:głowy (żuciowe,mimiczne),szyi(mostkowo-obojczykowo-sutkowy), grzebietu(czworoboczny),klatki piersiowej (międzyżebrowe) brzucha(prosty brzucha),obręczy i kończyn(przedramienny). Brzusiec-skupienie włókien mięśniowych, ma zabarwienie czerwone. Mioglobina-stanowi przyczep mięśni do kości. Włókno mięśniowe-podstawowa jednostka budulcowa mięśnia poprzecznie prążkowanego sprawność fizyczna-umiejętność pokonywania wysiłku fizycznego związanego z codziennymi czynnościami Przetrenowanie-zbyt intensywny trening-objawy-zmniejszony apetyt,trudności z zasypianiem,brak chęci do dalszych ćwiczeń.Środki dopingujące: pobudzające(amfetamina) nartkotyczne ,przeciwbólowe(morfina) anaboliczne(sterydy) moczopędne(diuretyki-tiamieren)