Genetyka - nauka badająca zjawiska dziedziczności i zmienności organizmów gen- odcinek DNA zawierający w sobie informacje o budowie jednego białka,podstawowa jednostka dziedziczności allel-odmiana genu, warunkujący przeciwstawność danej cechy lub cech homozygota-organizm, który posiada dwu allele, wyróżniamy homozygoty dominujące(A,A;B,B) i recesywne (a,a;b,b) heterozygota- organizm posiadający dwa różne allele(A,a;B,b) Fenotyp- ogół cech danego organizmu przejawiająca się na zewnątrz np.kolor oczu,włosów,kształ nasion genotyp-ogół genów danego osobnika Grzegorz Mendel- sformuował proste reguły przekazywania cech z pokolenia na pokolenie, prowadził doświadczenia nad groszkiem pachnącym

I prawo Mendla- w gametach(komórki rozrodcze) występuje tylko jeden allel danego genu II prawo Mendla- Cechy organizmu dziedziczą się niezależnie od siebie DNA-kwas deoksyrybonukleinowy, który zbudowany jest z czterech różnych nukleotydów,w DNA występują różne nukleotydy: adeninowy, gluninowy,cytozynowy,tyminowy. DNA znajduje się w jądrze komórkowym i jest nośnikiem informacji genetycznej Replikacja DNA-kopiowanie DNA(podwajanie cząsteczki), dochodzi do rozerwania wiązań wodorowych i do każdej z dwóch nici (,,starych”) dobudowywana jest nowa nić, w ostateczności powstają dwie identyczne cząsteczki DNA, jest wstępnym warunkiem mitozy Chromosom-struktura znajdująca się w jądrze komórkowym, znajdują się w nim geny Chromatyna-plątanina długich cienkich nici utworzonych z kwasów nukleinowych tj DNA i RNA oraz białek. Jedna nić chromatynowa znajduje się w połówce chromosomu zwanej chromatydą. Mitoza- proces podziału jądra komórkowego, umożliwia wzrost i regeneracje naszego orgaznimu, 4 fazy: profaza(chromatyna ulega spiralizacji i tworzą się z niej chromosomy, zanika błona jądrowa i jąderko) metafaza(pojawia się wrzeciono podziałowe utworzone z włókienek, chromosomy ustawiają się w płaszczyźnie równikowej komórki, każdy chromosom przymocowany jest do włókna wrzeciona przewężeniem) anafaza(włókienka kurczą się i odciągają połówki chromosomów do przeciwległych biegunów komórki) telofaza(połówki chromosów są na biegunach komórki, dochodzi do odtworzenia błony jądrowej i jąderka, dochodzi do podziału cytoplazmy i powstają dwie komórki potomne) Mejoza- podział komórki macierzystej z której powstają cztery komórki potomne a każda z nich zawiera połowę chromosomów niż komórka wyjściowa, mejozie ulegają gamety, wyróżniamy 2 podziały: I podział mejotyczny- profaza I (tworzą się chromosomy, które układają się w pary, dochodzi do procesu crossing-over co umożliwia zmienność organizmu) metafaza I (pary chromosomów homologicznych ustaiają się w płaszczyźnie równikowej komórki) anafaza I (włókna wrzeciona ulegają skurczeniu, do biegunów komórki udają się całe chromosomy) telofaza I (powstają 2 jądra potomne) II podział mejotyczny: profaza II(w komórce znajdują się chromosomy) metafaza II (chromosomy układają się w płaszczyźnie równikowej komórki, każdy chromosom przymocowany jest przewężeniem do włókna wrzeciona podziałowego) anafaza II (następuje wędrówka chromatyd, połówek chromosomów do przeciwległych biegunów komórki włókna wrzeciona,kurczą się i odciągają chromatydy do przeciwległych biegunów komórki) telofaza II (następuje rozkręcenie chromosomów do chromatyny, zachodzi podział cytoplazmy, powstają 4 komórki o zredukowanej liczbie chromosomów) Zmienność- zróżnicowanie cech osobników w obrębie jednego gatunku geny sprężone- wszystkie geny znajdujące się w jednym chromosomie, dziedziczą się wraz przekazywaniem chromosomów płci. Mutacja- nagła skokowa zmiana materiału genetycznego, która jest dziedziczna mutageny-czynniki powodujące mutację(fizyczne-promieniowanie rentgenowskie,UV; chemiczne-benzopiren)

choroby genetyczne: anemia sierpowata(wywoływana zmiana w budowie hemoglobiny, krwinki czerwone przybierają sierpowaty kształt i blokują drobne naczynia krwionośne) fenyloketonuria (objawy:brak erogenu rozkładającego aminokwas zwany fenyloalominą, prowadzi do upośledzenia umysłowego) albinizm (zaburzenia w wytwarzaniu melaniny(barwnik skóry,oczu) alkaptonuria(defekt w rozkładzie aminokwasu zwanego tyrozyną. Odkładanie ciemnego barwnika w chrząstkach)