Cechy romantyzmu: przewaga uczucia, intuicji i wiary nad rozumem; uznanie wzniosłości i głębi przeżyć za wartości ważniejsze niż piękno; protest przeciw uniwersalizmowi klasycyzmu- powrót do konkretu, lokalnego kolorytu, narodowej oryginalności; wkraczanie w światy ukryte- w życie wewnętrzne człowieka, w tajemnice bytu; indywidualizm, bunt przeciw kanonom i konwencjom; umiłowanie wolności, fascynacja żywiołowością natury, jej dynamizmem i malowniczością, historyzm, tj. widzenie teraźniejszości w perspektywie hist., poetyczność w życiu i sztuce, przeciwstawiona prozaiczności; symboliczność, mające najlepiej wyrażać duchową naturę sztuki

Cechy stylu romantycznego: elementy mowy codziennej; nawiązania do języka twórczości ludowej; słowa rzadkie i przestarzałe, egzotyzmy (np. wyrazy orientalne); wyrażenia ekspresywne

Cechy twórczości romantycznej: natchnienie, swoboda twórcza, oryginalność, spontaniczność, szczerość, prawo do dysharmonii, geniusz, muzyczność, fantastyka, orientalizm, irracjonalizm, ludowość, historyzm, mistycyzm, mesjanizm, indywidualizm, haustyzm, ekspresyjność, bunt, profetyzm, frenezja, metafizyczność, kreacjonizm, nieokreśloność, nastrojowość, liryzm, subiektywizm, symboliczność, mityzacja rzeczywista, patos, przyroda, ironia, synkretyzm, antynomizm, groteska, dynamizm, tragizm, szekspiryzm

Bohater romantyczny: cechuje go indywidualizm, maksymalizm, przeżywa rozterki wewnętrzne, cierpi, osamotniony, patriota, poświęca się za ojczyznę, niezrozumiany przez otoczenie, wrażliwy; uczuciowy; staje przed trudnym wyborem; tajemniczy; buntownik; skłócony ze światem; ma filozoficzną naturę; dumny; ironiczny; skomplikowany wewnętrznie; postrzega świat przez pryzmat; ma skłonności do egzaltacji; artysta; marzyciel; poddany działaniu sił nadprzyrodzonych; młody; ma skłonności samobójcze; aktywny; introwertyk; przezywa przemianę wewnętrzną; pielgrzym; wojownik o narodową sprawę; ceni wolność; poszukuje Boga; cierpi na romantyczną chorobę wieku, człowiek idei

Gatunki: powieść gotycka (Walter Scott, Bajron, A.Malczewski, Mickiewicz, Słowacki)- ma cechy epiki i liryki; narrator sub., brak chronologii, bohater skłócony ze światem, ogarnięty namiętnościami ballada- uproszczona fabuła, narrator sub., bohaterowi stylizowani; nastrojowość; fantastyka; temat zaczerpnięty z legend, pieśni ludowych; paralelizmy, refren, zdrobnienia dramat romantyczny- (Wiktor Hugo)- wielowątkowość; zerwanie zasady 3 jedności, mimezis synkretyzm, fragmentaryczność, złamanie zasady decorum poemat dygresyjny- (Słowacki, Beniowski)- ma cechy epiki i liryki, liczne epizody, fragmentaryczna kompozycja, nawiązanie kontaktu narratora z czytelnikiem

Natura: romantycy odrzucili oświeceniowe poglądy traktujące ją jako wyregulowany mechanizm. Rozumieli ją jako byt pierwotny, jako twór tajemniczy, uduchowiony, wiecznie żywy. Odkryli tzw. duszę natury. Tworcy romantyzmu głosili jedność człowieka i natury. Oderwanie od świata przyrody zubaża człowieka duchowo- mistyczny kontakt z przyrodą jest traktowany jako droga do zrozumienia samego siebie. Natura nawiązuje kontakt z człowiekiem za pomocą tworzonych przez siebie zjawisk- symboli. W naturze szczególnie w sile żywiołów, romantycy podziwiali bardziej wzniosłość niż piękno. Sztuce romantycznej, a zwłaszcza poezji, obca była zasada memezis. Zamiast odtwarzać wygląd natury, artysta chciał wyrazić jej życie wewnętrzne i sens duchowy. Natura: był idealny, wolny od działania czasu, wieczny. Panują w niej doskonałe pierwotne prawa i dlatego jest wolna, niezależna, nieujarzmiona i potężna. Stąd wziął się pejzaż romantyczny: noc, wzburzone morze, skały, góry, koloryt rodzinnego krajobrazu.