Sejsmologia- nauka badająca wnętrze Ziemi za pomocą fal sejsmicznych

Warstwy budujące wnętrze Ziemi: skorupa ziemska(dno oceaniczne- bazalty, lądy-granity), płaszcz Ziemi, jądro zew. i wew.

Minerał- pierwiastek lub związek chemiczny powstały w sposób naturalny Skała- zlepek minerałów

Podział skał: lite(twarde), sypkie, zwięzłe.

Podział skał na sposób powstawania: magmowe(bazalt,granit) przeobrażone (metamorficzne-gnejs, marmur), osadowe: organiczne(węgiel, torf, wapień), chemiczne(gips, siarka, sól kamienna) okruchowe(piasek, żwir).

 

Dowody dziejów Ziemi: skamieniałości, skały.

Procesy wewnętrzne: wulkanizm, ruchy górotwórcze, przemieszczanie się płyt, trzęsienia Ziemi.

Procesy zewnętrzne: wietrzenie: fizyczne(wpływ temp, mrozowe-gołoborza), chemiczne (zmiana składu chemicznego skały pod wpływem wody, CO2,tlenu, azotu); biologiczne (rozpadanie się skał powodowanym przez korzenie roślin, zwierzęta kopytne, oddziaływania kwasów.

Efekty wietrzenia: zwietrzlina, erozja(proces niszczenia i usuwania skał poprzez wodę. Rodzaje wydm: barchan, paraboliczna.

 

Ruchy płyt litosfery- płyty te nie pokrywają się z zarysami kontynentów i sa w ciągłym ruchu. Ruch płyt odbywa się pod wpływem prądów konwekcyjnych płynących z wnętrza ziemi.

Wulkanizm- proces wydobywania się magmy z wnętrza ziemi. Podczas erupcji z wulkanu wydostają się: ciała stałe (bloki skalne, lapilla, piaski, popioły), ciała płynne (magma->lawa)

Podział wulkanów: czynne, drzemiące, wygasłe

Wulkany: Kilimandżaro, Etna, Wezuwiusz, św Helena(USA),Hekla(Islandia), Fudżi (Japonia)

Trzęsienia ziemi- gwałtowne rozładowanie naprężeń powstałych w skorupie ziemskiej w czasie ruchów fragmentów litosfery.

Epicentrum- punkt na powierzchni Ziemi położony nad ogniskiem trzęsienia

Hipocentrum- ogniska trzęsienia ziemi

Skala Richtera- używa się jej do ściślejszej oceny siły trzęsienia Ziemi

Rodzaje trzęsień: tektoniczne, wulkaniczne, zapadowe, antropogeniczne

Obszary: sejsmiczne- duża częstotliwość trzęsień; pensejsmiczne-  sporadyczne trzęsienia lub często ale słabe; asejsmiczne- pozbawione trzęsień

 

Ruchy górotwórcze- prowadzą do wypiętrzania się gór

Orogeneza Kaledońska - najstarsza- góry: Apallachy Północne, Góry Świętokrzyskie, Sowie, Kaledońskie

Orogeneza Hercyńska- Góry Harz, Ardemy, Wogezy, Ural, Wododziałowe

O. Alpejska( od triasu do dziś) - Himalaje, Alpy, Karpaty, Andy, Kordyliery

 

Gleba- wierzchnia warstwa skorupy ziemskiej, znajdują się w niej: sole mineralne, związki organiczne, woda, powietrze.

Poziomy gleby (bielica)- ściółka, próchniczy, wymywania, wmywania, skały macierzystej.

Urodzajność- cecha określająca wartość produkcyjną gleby. Miarą urodzajności jest plon

Żyzność gleby- naturalna zdolność gleby do zaspokojenia potrzeb roślin

Podział gleb i charak.: STREFOWE- strefa równikowa(lateryty, czarnoziemy- las równikowy) zwrotnikowa (szaroziemy, gleby niewykształcone- pusynie) podzwrotnikowa (kasztanowe-makia) umiarkowana (bielice,brunatne, czarnoziemy- lasy liściaste,mieszane,iglaste, tajga,stepy,preria,pampa)

ASTREFOWE- gleby górskie, rędziny, mady rzeczne) GLEBY BAGIENNE 

 

Ekosystem- wzajemne powiązanie układów złożonych z żywych organizmów i elementów przyrody nieożywionej.

Sawanna- trawiasta formacja roślinna, strefy międzyzwrotnikowej o klimacie gorącym.   

Tajga- lasy z przewagą drzew iglastych, klimat umiark.chłodny.

Step-równinny teren pokryty bujną roślinnością,                     

Pampa-  Argentyna, Urugwaj

Tundra- bezleśny obszar w strefie podbiegunowej, tylko porosty, mchy, trawy, karłowate brzozy