Odporność nabyta:

1. Czynna- polega na wykształceniu przez układ  odpornościowy wyspecjalizowanych komórek lub białek, w wyniku kontaktu z czynnikami chorobotwórczymi:

a) naturalnie nabyta- powstaje w wyniku zarażenia wirusem, bakterią lub innym pasożytem

b) sztucznie nabyta- wykształca się, gdy czynnik chorobotwórczy lub jego fragment zostaje celowo wprowadzony do organizmu (w formie szczepień ochronnych)

2. Bierna- wykształca się przez podanie organizmowi gotowych składników zapewniających odporność:

a) naturalnie nabyta- podczas ciąży przeciwciała matki przedostają się do płodu przez łożysko, a niemowlęta otrzymują gotowe przeciwciała z mlekiem matki. Organizm noworodka nie wytwarza własnych przeciwciał

b) sztucznie nabyta- uzyskuje się ją przez podanie surowic zawierających gotowe przeciwciała zwalczające czynniki chorobotwórcze

Czasami układ odpornościowy zamiast udzielać właściwej odpowiedzi, reaguje zbyt silnie. Taką odpowiedź immunologiczną nazywa się nadwrażliwością.

Nadwrażliwość- osoba uczula się, gdy zostaną wytworzone przeciwciała przeciwko substancjom znajdującym się w jej otoczeniu, np. pochodzących z pyłków kwiatów lub zarodników grzybów. Substancje te, zwane alergiami, działają jak antygeny. Wywołują produkcję przeciwaciał i odpowiedź alergiczną. Przeciwciała osoby uczulonej reagują na kolejne spotkania z alergenem, powodując uwalnianie histaminy ze specjalnych komórek tucznych leżących w pobliżu błon śluzowych. To właśnie histamina odpowiada za objawy nadwrażliwości, takie jak katar sienny, kichanie, swędzenie i łzawienie oczu czy zwężenie dróg oddechowych.

Przebieg:

1) limfocyt B napotyka alergen i zaczyna się dzielić. Część komórek potomnych staje się komórkami plazmatycznymi

2) Komórka plazmatyczna wytwarza przeciwciała

3) Przeciwciała wiążą się na powierzchni komórek tucznych ze specyficznymi receptorami

4) Gdy komórki tuczne ponownie natkną się na antygeny, wiążą je

5) Komórka tuczna uwalnia histaminę i inne związki chemiczne, co wywołuje reakcję alergiczną

Katar sienny- reakcja alergiczna na pewne substancje, które wchodzą w skał kurzu, pyłków kwiatowych, sierści lub piór zwierząt. Najczęściej spotykana jest alergia na pyłki roślin, np. bylicy czy traw. Prawdopodobnie istnieje genetyczna podatność na katar sienny, ponieważ cierpią nań osoby, w których rodzinie zdarzały się zachorowania na astmę.

Astma- chroba będąca zazwyczaj wynikiem reakcji organizmu na takie alergeny, jak kurz domowy, odchody roztoczy czy pyłki kwiatów. Tak jak wszystkie reakcje nadwrażliwości również astma polega na wytwarzaniu histaminy przez komórki tuczne. Miejsce reakcji to oskrzeliki, które obkurczają się pod wpływem histaminy, co powoduje problemy z oddychaniem. Podczas ataku astmy chorzy mają trudności z oddychaniem i jest u nich widoczne rozdęcie jamy klatki piersiowej. Ataki astmy są często powodowane przez czynniki środowiskowe, takie jak zimne powietrze, wysiłek, zanieczyszczenia powietrza czy infekcje wirusowe.

Pamięć immunologiczna- łatwość organizmu związana z uruchamianiem, powtarzaniem reakcji syntezy przeciwciał przez organizm nawet po długim braku kontaktu z antygenem. Synteza przeciwciał odbywa się etapami i włączają się w to różne krwinki i substancje

 

Wyróżniamy różne kategorie odporności organizmu:

a) związane z syntezą przeciwciał przeciwko konkretnemu antygenowi, realizowana jest drogą naturalną w sposób czynny ( po przebyciu choroby); w sposób bierny czyli gotowe przeciw dostarczone naturalnie (w mleku matki);

b) drogą sztuczną w sposób czynny czyli poprzez szczepienia ochronne, kiedy szczepionki mogą zawierać toksyny produkowane przez drobnoustroje; także pozbawione zjadliwości drobnoustrojów, czasami drobne ich elementy: drogą bierną przeciwciała poddane w surowce krwi; innym typem odporności jest odporność niesfoista.

 

W strukturze układu odpornościowego w zależności od rodzaju czynnika odpornościowego wyróżniamy 3 linie obrony:

1) której przykładem są formy odporności niesfoistej;

2) Druga linia obrony, realizowana przez komórki żerne np. neutrofile, makrofagi, które fagocytują obce ciała ale także białka układu dopełniacza, białka ostrej fazy; otaczają oraz zlepiają obce komórki, żeby ułatwić komórkom żernym fagocytozę.