Ruch narodowy: w 1893 r. powstała w Warszawie Liga Narodów, kierowana przez Romana Dmowskiego. Wyrosła z kilu środowisk: Ligii Polskiej, ze środowiska pisma ,,Głos” Jana Ludwika Popławskiego i konspiracyjnej organizacji młodzieżowej Zet. Liga Narodowa była niewielką, tajną organizacją, która miała kierować innymi, jawnymi organizacjami. W 1897 jej działacze powołali Stronnictwo Narodowo- Demokratyczne. Narodowi demokraci stworzyli też swoje stronnictwa w zaborze austriackim i pruskim. Jedność narodu ponad podziałami rozbiorowymi była jedną z naczelnych zasad tego ruchu, zwanego też ,,wszechpolskim”. Inną zasadą było kierowanie się realizmem politycznym i trzeźwe myślenie. Przywódcy tego ruchu stopniowo odchodzili od tradycyjnych idei patriotycznych, a zbliżali się ku nowoczesnej ideologii nacjonalistycznej.