DZIEDZICTWO KULTURY ŚREDNIOWIECZNEJ:

Dziedzina: FILOZOFIA

Charakterystyka: w całym okresie bliski związek z teologią; do początku XI wieku nieliczne przykłady znaczących dzieł filozoficznych, w XII- XIV wieku przyswojenie i przetworzenie dziedzictwa antyku, rozwój filozofii scholastycznej, przygotowanie oddzielenia teologii od filozofii i nauk przyrodniczych.

Dzieła, twórcy: Jan Szkot Eriugena (IX w.), Albert Wielki (1193- 1280), Bonawentura (1221- 1274), Tomasz z Akwinu (około 1225- 74), Wiliam Ockham (około 1300- 49).

 

Dziedzina: LITERATURA

Charakterystyka: twórczość blisko związana z Kościołem i zainteresowaniami warstw panujących:  hymny kościelne, hagiografia, kroniki, epos rycerski, liryka świecka (goliardzi, trubadurzy, minnesingerzy), od XIII wieku nawiązanie do literatury antycznej.

Dzieła, twórcy: ,,Pieśń o Rolandzie” (koniec XI wieku), ,,Pieśń o Nibelungach” (XII w.), ,Złota Legenda” (XIII w.), ,,Powieść o róży” (XIII w.), ,,Boska Komedia” (około 1307- 20).

 

Dziedzina: JĘZYK

Charakterystyka: łacina jako ponadnarodowy język nauki- język ludzi wykształconych (traktaty naukowe, dzieła religijne, historyczne i literackie, dyplomacja); równocześnie zaczyna się rozwój literatury w językach narodowych- głównie w związku z potrzebami duszpasterskimi oraz w liryce i epice świeckiej.

Dzieła, twórcy: Konstanty (Cyryl) i Metody (IX w.: języki słowiańskie); trubadurzy (XI- XIII w.): język prowansalski; Dante (1265- 1321), Petrarka (1304- 74): język włoski; Jan Hus (1370- 1415): język czeski.

 

Dziedzina: SZKOLNICTWO

Charakterystyka: do X wieku głęboki upadek szkolnictwa, następnie rozwój szkół klasztornych, katedralnych, miejskich, w XII wieku kształtowanie się uniwersytetów.

Dzieła, twórcy: Alkuin (koniec VIII w.); szkoły katedralne, m.in. w Chartres i w Magdeburgu; Sorbona w Paryżu (XII w.).

 

Dziedzina: NAUKI PRZYRODNICZE

Charakterystyka: pod przemożonym wpływem poglądów starożytnych (od XIII w. największym prestiżem cieszył się Arystoteles, znaczne także wpływy arabskie), przewaga metod spekulatywnych: brak zainteresowania eksperymentem; w większości dziedzin zastój.

Dzieła, twórcy: Witelo Ślązak (XIII w.): optyka; Jan Buridan (XIV w.): fizyka.

 

Dziedzina: ARCHITEKTURA

Charakterystyka: początkowo nawiązania do tradycji rzymskich i bizantyńskich, na początku XI wieku pojawienie się stylu romańskiego, a w XII wieku – gotyckiego, który silnie inspirował europejską architekturę jeszcze w XIX wieku (neogotyk).

Dzieła, twórcy: bazyliki w Rawennie (VI w.); kaplica pałacu Karola Wielkiego w Akwizgranie (około 800); opactwo a Cluny (1088- 1131); katedra w Kolonii (XIII- XIX w.); zamek Malborku (XIV- XV w.).

 

Dziedzina: SZTUKI PLASTYCZNE I RZEMIOSŁO ARTYSTYCZNE

Charakterystyka: do końca VIII wieku przewaga motywów geometrycznych, następnie rozwój przedstawień figuralnych (malarstwo, mozaiki), zwłaszcza o tematyce religijnej; w okresie romańskim znaczny rozwój rzeźby w bliskim związku z architekturą, w czasach gotyku wyzwolenie się malarstwa i witrażownictwa spod wpływów bizantyńskich; ważniejsze dziedziny rzemiosła artystycznego: tkactwo artystyczne, iluminowane rękopisy, złotnictwo.

Dzieła, twórcy: psałterz utrechcki (około 830); Ewangeliarz Ottona III iluminowany w Reichenau (ok. 998); drzwi gnieźnieńskie (ok. 1070); tkanina z Bayeux (ok. 1090); witraż ,,Ukrzyżowanie” w Chartres (ok. 1200); Cimabue (1240- 1302), Giotto (1266- 1337): malarstwo.

 

Dziedzina: MUZYKA

Charakterystyka: od VI wieku jednogłosowy chorał gregoriański, w XI wieku znaczny rozwój i wprowadzenie polifonii (wielogłosowości) i neum (przejętego z Bizancjum zapisu muzycznego), od końca XII wieku rozkwit twórczości muzycznej (m.in. tzw. ars antiqua- Paryż), pierwsi bardziej znani kompozytorzy.

Dzieła, twórcy: Boecjusz (VI w.): teoria muzyki; Gwidon z Arezzo (ok. 995- 1050): solmizacja, zapis muzyczny; Perotinus (ok. 1180- 1236), Guillaume de Mahault, Francesco Laudino (XIV w.).