Po śmierci Mieszka II w 1034 r. Polska pogrążyła się w chaosie. Kazimierz Odnowiciel ucieka wraz ze swoją matką do Niemiec. Społeczeństwo buntuje się szczególnie w Wielkopolsce, gdyż tam znajduje się Gniezno, dlatego ta dzielnica najbardziej odczuwa ciężar prawa królewskiego.

Na Mazowszu obejmuje władzę Miecław, które staje się oddzielną dzielnicą. Pomorze oddziela się od państwa, gdyż było mało zintegrowane. Na Śląsk najeżdża książę czeski.

Niestabilna sytuacja kraju sprawia, że książkę ruski i niemiecki obawiający się zagrożeń wynikających z tej sytuacji pomaga wrócić Kazimierzowi do kraju, który stopniowo go integruje. Mimo, iż nie zjednoczył wszystkich ziem i nie odzyskał korony to starał się odnowić kraj, zreformował wojsko.

Rozmieszczenie ludności w kraju jest bardzo nierównomierne. Skupiska ludności znajdują się przy grodach. Władzę w państwie ma książę, który:

- może i dzieli ziemię

- jeździ po kraju i zbiera podatki

- wyrusza na podboje

- dba o rozwój chrześcijaństwa

- tworzy prawo i jest najważniejszym sędzią i dowódcą

Jest on niezależny, ale w praktyce musi liczyć się ze zdaniem możnych.

Dwór:

- wojewoda – zarządza dworem, dowodzi wojskiem

- podskarbi – zarządza dworem, zajmuje się skarbem państwa

- Stolnik – zajmuje się skarbem państwa i jedzeniem

- kanclerz – duchowny, przygotowuje dokumenty

Drużyna wyprawia się z księciem na ekspansję, dba o posłuch króla. A wielkie uszanowanie.

 

Organizacja grodowa:

Grody społeczne – ośrodki administracyjne. Na czele, których stawał Kasztelan, który miał uprawnienia sądów, administracji, wojskowe np.Wrocław, Poznań, Gneizno,Kołobrzeg.

W grodzie znajdowały się oddziały zbrojne, a pan grodu odpowiadał za bezpieczeństwo na swoim terenie.

Wiec – w skład wiecu wchodzili mężczyźni, wszyscy najważniejsi urzędnicy, wielcy możni świeccy i duchowni. Zatwierdzał on decyzję władców i był organem doradczym dla panującego.

Podstawą utrzymania ludności było rolnictwo. Większość produktów wyrabianych było we własnym zakresie. Taką gospodarkę nazywa się samowystarczalną. Tylko nieliczne produkty uzyskiwano na drodze wymiany, np. sól.

Obowiązkami ludności wobec władzy były nazywane ciężarami prawa książęcego i były to: daniny w naturze – zboże, bydło, nabiał, skóry itp.

- posługi –tj. ugoszczenie władcy, reperacja grodów, budowa dróg

- regalia, czyli czynności z których korzyści płynęły tylko dla władcy,  tj. bicie monety, organizowanie targów. Od wykonywanych zajęć pochodzą nazwy wsi, np. Świniary, Winiary

 

Od 1000 r. istniała metropolia w Gnieźnie oraz 4 biskupstwa w Krakowie, Poznaniu, Wrocławiu i w Kołobrzegu. W X i XI wieku przybyli do Polski Benedyktyni