Sposoby odżywiania organizmów:

a) Autotroficzne (samożywne)- realizowana droga:

- fotosyntezy (bakterie purpurowe, zielone,sinice, glony, mszaki, paprotniki i nasienne)

- chemosyntezy(bakterie)

b) heterotroficzne (cudzożywne)

- odżywiają się materią organiczną, martwą, żywą

Białka – kombinacja różnych aminokwasów połączonych wiązaniem peptydowym

Pierwiastki budujące: węgiel, wodór, tlen, azot, siarka, związki organiczne złożone z makrocząsteczek

Monomery – aminokwasy

Podział ze względu na:

- pochodzenie: zwierzęce, roślinne

- znaczenie: pełnowartościowe, niepełnowartościowe

- budowę: proste ( proteiny; tylko aminokwasy), złożone (proteidy);

Aminokwas + podstawnik – element niebiałkowy np. kwas nukleinowy -> nukleoproteid; cukrowiec -> glikoproteid; tłuszczowiec -> lipoproteid

Struktury przestrzenne I,II,III,IV rzędowe reakcje rozpoznawcze. 20 aminokwasów buduje białka

Cukry – węglowodany (rozpuszczalne w wodzie)

P. budujące: węgiel, wodór,tlen

Grupy funkcyjne: ketonowa, aldehydowa

Monomery: monosacharyd

Funkcje: energetyczna, magazynująca, budulcowa (celuloza)

Cukry: proste (glukoza, fruktoza, galaktoza, ryboza); złożone: dwucukry (sacharoza, maltoza, laptoza); wielocukry ( skrobia, celuloza, glikogen- materiał zapasowy w wątrobie)

Tłuszcze – estry glicerolu i kwasów tłuszczowych

P.budujące: węgiel, wodór, tlen

Monomery: monogliceryd

Funkcje: energetyczna, izolacyjna, budulcowa: budują hormony, pomagają dostarczyć witaminę AiD – uczestniczą w roli regulującej

Dzielą się na: tłuszcze właściwe; tłuszcze złożone (fosfolipidy); glikopidy; sterole (holesterol

Kwasy nukleinowe

P. budujące: węgiel, wodór, tlen, azot, fosfor

Monomery: nukleotyd (cukrowiec, reszta fosforowana, zasada azotowa)

Funkcje: nośnik informacji genetycznej

Podział: DNA, RNA

Charakterystyczne wiązania estrowe i glikozydowe B=N

Witaminy to niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu związki organiczne, biorące udział w przemianach biochemicznych

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A,D,E,K), wodzie: B (B, B1,B2,B6,B12),C, kwas foliowy PP

Rola witamin: zapewnienie prawidłowego przebiegu procesów życiowych, materiał budulcowy, źródło energii.

Niedobór witamin powoduje: awitaminozę, kruche wolno rosnące paznokcie, suche łamliwe włosy, suchość skóry, wysypkę skórną, częste infekcje, złe widzenie (A), osłabienie mięśni szkieletowych, rogowacenie, wczesne starzenie się skóry, słabe gojenie się ran, zaburzenie neurologiczne, osłabienie zdolności koncentracji, stany rozdrażnienia (E), upośledzenie wchłaniania wapnia i fosforu z przewodu pokarmowego, krzywica (D), zmniejszenie odporności, podatność na wiele chorób (C)

Zapotrzebowanie organizmu na składniki odżywcze:

a)białka – dorosły człowiek średnio 1g/1kg ciała/ dobę, nie magazynujemy białek i musimy je stale dostarczać, zwłaszcza pełnowartościowe

b)cukry – cząsteczki glukozy w organizmie ludzkim mogą tworzyć polimer – glikogen, który jako jedyny cukier złożony obecny jest w ludzkich tkankach, występuje w mięśniach, wątrobie i odgrywa rolę materiału zapasowego;

c)witaminy – organizm do prawidłowego rozwoju potrzebuje nie wielkich ilości

d) tłuszcze