FENICJA- ma rozwiniętą linię brzeg; dzisiejsza część Izraelu i Libanu, zajmowali się handlem m. in. drewna cebrowego, żeglugą morską. Terytoria, do których dotarli F: Płw. Iberysjki, Cypr, pół Afryka, Kartagina (osada fenicka), Majorka, Ibiza, Sycylia, Sardynia. Kreta. Zajmowali się barwieniem tkanin, wykonywanie naczyń, handel, pismo alfabet (22 spół). F. nigdy nie stworzyli jednolitego państwa. Religia- politeizm.

PALESTYNA- na początku tereny P. zamieszkiwali Filistynowie, następnie został on podbity przez ród Izraela- Hebrajczyków. Początkowym przywódcą był Abraham, który wyprowadził ich z Ur do Kanan (ziemia obiecana), kolejnym Mojżesz, który wyzwolił ród z niewoli egip.

Religia- monoteistyczna (Żydzi- Jachwe). Początk. Izrael nie tworzył jednolitego państwa, więc na początku istniały plemiona. P. hebrajskie zjednoczył Saul, lecz pierwszym wielkim władcą został jego syn Dawid- wybudował on i zdobył Jerozolimę. Kolejnym był Salomon- symbol mądrości i odwagi, wybudował on świątynię. Po jego śmierci Jerozolima rozpadła się na Judeę i  Izrael. Ok. VI wpne władca Babilonii napadł na Judeę to tzw. ,,niewola babilońska".