HUMANIZM: rozpowszechnianie się h. przyniosło ogromne ożywienie w liter. Europejskiej. Z jednej strony obejmowało ono powrót do klasycznej łaciny i do antycznych wzorów w poezji i prozie. Jednocześnie jednak coraz częściej pisywano utwory w językach narodowych.  To właśnie na okres odrodzenia przypadł początek doskonalenia literackiego języków narodowych i powstawania  narodowych literatur. Wzbogaciła się również tematyka podejmowana przez twórców, którzy jak np. Michel de Montaigne we Francji czy angielski dramatopisarz Wiliam Szekspir- coraz chętniej podejmowali refleksję nad człowiekiem, jego dążeniami, namiętnościami i kondycją moralną. Szeroko rozumiane zainteresowanie człowiekiem rozciągało się również na zasady rządzące życiem społecznym i polityką. Zagadnienia te stały się przedmiotem studiów prowadzonych przez humanistów. Najgłośniejszym dziełem dotyczącym owych kwestii był ,,Książę” włoskiego pisarza i dyplomaty Niccolo Machiavellego- traktat o sprawowaniu rządów zawierający analizę motywów działania w polityce, mechanizmów nią kierujących i wiele pragmatycznych rad pod adresem władców. Innym  przedstawicielem owego kierunku studiów był ang. Filozof Tomasz Morus. W przeciwieństwie do koncentrującego się na realiach sprawowania władzy Machiavelleego, przedstawiał on w swym dziele ,,Utopia” wizję zamieszkującego nieistniejącą wyspę doskonałego społeczeństwa na zasadach wolności, równości i wspólnej własności. Ożywienie intelektualne epoki odrodzenia nie ograniczało się do rozważań czysto teoretycznych. Popularyzacja wiedzy na temat osiągnięć starożytnej nauki i stosowanych w niej metod badawczych przyczyniła się do poszerzania zakresu badań naukowych wykorzystujących doświadczenia i obserwacje. Typowe dla epoki zainteresowanie człowiekiem wpłynęło na rozwój medycyny, a zwłaszcza jej części zajmującej się budową organizmu- anatomii. Humanistyczna otwartość na świat zaowocowała z kolei rozwojem biologii i geografii. Podejmowane coraz częściej przez Europejczyków wyprawy zamorskie sprzyjały rozwojowi kartografii, coraz doskonalsze mapy ułatwiały z kolei planowanie i prowadzenie kolejnych ekspedycji.  Wraz z coraz doskonalszymi metodami obserwacji i pomiarów wpłynęła ona choćby na rozwój astronomii. W tej dziedzinie najwybitniejszym osiągnięciem owej epoki było dzieło Mikołaja Kopernika ,,O obrotach sfer niebieskich” w którym uczony przedst.. sprzeczną z ówcześnie obowiązującymi poglądami teorię heliocentryczna. Koncepcję toruńskiego astronoma rozwinął włoski uczony Galileusz którego rzymski trybunał inkwizycji oskarżył o herezję i zakazał głoszenia swych poglądów. Nowe podejście do człowieka i świata wywarło również wpływ na sztukę. W malarstwie i  rzeźbie oprócz nadal odgrywającej ważną rolę tematyki religijnej pojawiły się dzieła dotyczące spraw świeckich, choćby sceny z życia codziennego czy wątki nawiązujące do starożytnej mitologii. W odrodzeniu udoskonalił się warsztat artystów. Przedstawicielami są m.in. Michał Anioł, Rafael. SKUTKI: a) gospodarcze: nowe uprawy i plantacje, rozwój techniki morskiej, spadek cen towarów, eksploatacje nowych lądów, nowe źródła dochodów; b) społeczne: rozwój oświaty, zmiana świadomości mieszkańców Europy, odkrycie że Ziemia jest większa niż przypuszczano, potwierdzenie tezy że Ziemia jest okrągła, nowe sposoby nawigacji; c) polityczne: rywalizacja morska i lądowa, zwiększanie się liczby piratów, osłabienie pozycji państw nad Morzem Czarnym, rozwój niewolnictwa, przywożenie wielkich ilości złota i srebra dzięki czemu wytapiano więcej monet, podbijanie i uzależnianie ziem, tworzenie kolonii’; d) kulturowo- cywil: rozwój nauk, poznanie nowych kultur, udoskonalenie mapy, odkrycie nowych lądów i mórz; e) religijne: rozwój chrześcijaństwa.