Skutki wielkiej wojny. Udział wzięło 24 państwa ententy i 4 państwa centralne. Walczyło 65 mln żołnierzy. 10 mln zginęło (najwięcej w wieku od 18 do 45, przewaga kobiet i starszych w społeczeństwie), 22 mln rannych, 8 mln kalek. Wybuchło wiele epidemii (grypa hiszpanka 20 mln ofiar) wiele chorób psychicznych. Straty materialne-270 mld dolarów. W USA przeżywały dobry okres- przybyło 20 tys milionerów. Zanik bezrobocia, większa rola związków zawodowych, kobiety zaczęły pracę w różnych zawodach.

Europa demokratyczna. Załamanie wszystkich monarchii w Europie. Tendencja do przyjmowania ustroju demokratycznego. Reforma prawa wyborczego (kobiety też, powszechne, tajne). Czechosłowacja stała się najstabilniejszym państwem.

Budowa państwa komunistycznego w Rosji. 1917 – NKWD – centralny organ administracji. 1917 XII- czeka- policja polityczna – na przeciwników politycznych 1921- 30 tys członków (Feliks Dzierżyński). IX 1918- czerwony terror (masowe aresztowania, kilkaset tys osób w tym car Mikołaj II z rodziną). Nacjonalizacja przemysłu i handlu, przymus pracy, kartki żywnościowe.1917- 20 wojna domowa [biali(anty bolszewicy) i czerwoni(bolszewicy)] Czerwoni wygrali. Bolszewicy walczyli z Polską, Finlandią, Ukrainą i bałtyckimi. 1918- 20 stłumione powstania przeciwko bolszewikom. W sumie 15 mln ofiar i 2 mln emigrantów. 

·ZSRR 1922- powstanie ZSRR. Na czele stał Lenin. Władza nie należała do organów państwowych lecz WKP. Panował terror państwowy, usuwano przeciwników politycznych. 1924- śmierć Lenina, przejęcie władzy przez Stalina: zbudował państwo totalitarne. Propaganda- tworzenie kultu Stalina. Czystki, sieć łagrów (GUŁag). 1936- 38 – rozstrzelano mln osób, w obozach zginęło 12 mln.   Lata 30. umacnianie ekonomicznej i militarnej pozycji ZSRR.  Rozbudowa przemysłu ciężkiego, kolektywizacja rolnictwa(kołchozy), gospodarka planowa, narzucanie cen, współzawodnictwo pracy. ZSRR doganiało zachód pod względem technologicznym i ekonomicznym, ludzie zaczęli wierzyć propagandzie.

·Włochy. Benito Mussolini. Partia faszystowska skupiała władzę administracyjną i polityczną. Korporacje reprezentujące różne grupy społeczne były one jednak narzędziem w rękach dyktatora. Zakaz wolnych związków, strajków i masowych zwolnień- lokautów. System nie był totalitarny – obecność innych ideologii (katolicyzm). Nie stosowano masowego terroru. Zdarzały się morderstwa polityczne.   

Hiszpania. Nie brała udziału w I wojnie ale była zaniedbana w rozwoju gosp. i społ. (analfabetyzm, sposoby uprawy ziemi). Wykorzystał to gen. De Rivera 1923- dyktatura wzorowana na Włoszech. Sukcesy gosp., poparcie społeczeństwa. 1930 depresja ekonomiczna, ustąpienie gen. 1931- wybory samorządowe (wygrana ugrupowań republikańskich i lewicowych. Król Alfons XIII opuszcza kraj. Hiszpania staje się republiką. Reformy lewicy wzbudziły opór. 1936 wojskowy zamach stanu (gen. Franco), który przerodził się w wojnę domową (do 1939). Zwycięstwo Franco- wprowadzenie dyktatury.

Niemcy. 1919- uchwalenie konstytucji w Weimarze dla państwa demokratycznego. Wspólny federalny parlament- Reichstag. Prezydent i parlament wybierany w powszechnych wyborach. Władza wykonawcza- kanclerz. Kraj był na skraju bankructwa. Musiał też spłacić 132 mld marek w złocie odszkodowań wojennych. Nie podołano takim obciążeniom. Wojska francuskie i belgijskie zajęły zagłębie Ruhry. Oskarżono Republikę Weimarską o klęskę Niemiec. Ruchy ekstremistyczne walczyły z republiką. Hitler- twórca NSDAP (partia robotników) był inicjatorem nieudanego puczu monachijskiego. Izolacja polityczna Niemiec i Rosji. 1922- traktat radziecko- niemiecki w Rapallo. Zmiana stosunku innych państw wobec Niemiec.1924 przyznanie pożyczki stabilizacyjnej, oddanie zagłębia Ruhry, korzystna spłata odszkodowań. Szybki rozwój gospodarczy, rozwój przemysłu, uzdrowienie systemu monetarnego. 

Wskutek wielkiej depresji upada Republika Weimarska. Wielu szukało ratunku przed upadkiem w ideologii Hitlera (nazimu). Opierała się ona na przekonaniu o wyższości rasy germańskiej nad innymi rasami. Cechowała go ślepa wiara w wodza. Związana z NSDAP organizacja SA (oddziały szturmowe) liczyła 3mln członków (bezrobotni, kryminaliści itp.) ułatwiła Hitlerowi przejęcie władzy. 1933- Hitler przejmuje władzę- zostaje kanclerzem. Republika Weimarska przestaje istnieć. Powstaje III Rzesza. Od 1925 działa SS, a także tajna policja- gestapo. 1936- igrzyska w Berlinie- manifestacja nazizmu. Hitler rozbudował opiekę społeczną i zlikwidował bezrobocie (dzięki inwestycjom- budowa autostrad) co dało mu popularność.