Powszechne szkolnictwo podstawowe.

Zaczęto wprowadzać powszechny i bezpłatny obowiązek szkolny dla dzieci w wieku 7-14 lat. Wzrost wykształcenia warstw najniższych był korzystny dla państwa i gospodarki. W Prusach powszechny obowiązek szkolny istniał od 1763r W 1814 wprowadzono powszechne szkolnictwo w Danii i Nor, 1882 we Fra, 1852-1918 w USA, 1872 w Japonii. Bezpłatna oświata była korzystna dla biednych warstw ludzi. Czytanie i pisanie pozwalało robotnikom i rolnikom podnosic kwalifikacje i warunki zycia. Powstawały także bezpłatne biblioteki i czytelnie.

Upowszechnienie słuzby wojskowej.

Obowiązek ten wprowadzono w 2 poł XIXw w Eur oprócz UK i USA. Pierwowzorem była francuska armia narodowa stworzona podczas Wielkiej Rewolucji –1793. W 1814 powszechna służbę wprowadzono w Prusach, 1868 w Austro-Węgrzech, 1872 we Fra, 1874 w Ros.

Kształtowanie się cywilizacji przemysłowej na ziemiach polskich-rola rozbiorów.

Pod koniec 18w wskutek rozbiorów polskie ziemie podzielone zastały na 3 zabory. W 1 poł 19w w żadnym z zaborców nie istaniał na tyle rozwiniety przemysł żeby zagrozic gosp polskiej. Tkactwo na Wielkopolsce praktycznie zostało zniszczone. Jednak polska gospodarka wyraźne podupadła szczególnie rolnictwo. Nowe granice celne uniemozliwiały Polakom import towarów zmniejszając tym samym obroty handlowe. W 1834 powstał Związek Celny państw niemieckich co znacznie przyspieszyło rozwój an ziemiach zaboru pruskiego. Granice pomiędzy Ros i Król Pol została zniesiona w 1851. W Król Pol uprzemysłowienie dokonało si…e dzięki rynkom wsch.

Przemiany społeczne na ziemiach polskich w epoce industrializacji.

Niezbędnym warunkiem industrializacji jest np. migracja ze wsi do miast. Na ziemiach polskich chłopi przenosili się do miast ze względu na reformy agrarne. W każdym zaborze przebiegały one inaczej. Zniesiono poddaństwo oraz wprowadzono uwłaszczenie. Pomorze Gda i Warmia objęte pruskim ustawodawstwem o zniesieniu poddanstwa 1807 i uwłaszczeniu 1811. Księstwo Pozn zostało tym objęte w 1823. W Austri i Galicji wprowadzenie tych zmian nastapiło w 1848r. Przeprowadzono to jednorazowo i z natychmiastowym skutkiem. Chłopi otrzymali na własnośc uprawianą ziemie. Car Aleksander 2 wydał dekret w 1864 r uwłaszczający chłopów w Król Pol . Reformy w zaborach austriackim i ros były korzystniejsze dla chłopów.

Powstawała także inteligencja poprzez przenoszenie się zubożałych ziemian do miasta podejmując się zawodów pisarzy, dzinnikarzy,wydawców, lekarzy prawników.