Kryzys systemu politycznego RP

Znacznie osłabła pozycja monarchy w państwie. W praktyce działania władcy były ograniczone prawami i układem sił. Za rządów Jana Kazimierza doszło do kryzysu. Dążył do wzmocnienia swojej pozycji, stosował metody sprzeczne z tradycją i prawami RP. Znalazło się wiele nowych osób jak np. Radziejowski, którzy byli dyspozycyjni, przedkładali interesy dynastyczne nad interes państwa. Konflikty zaostrzyły się po zakończeniu wojny ze Szw. Dwór przedstwaił 2 projekty: reformy procedury sejmowej oraz wyboru na tron polski jeszcze za życia króla-elekcja vivente rege. Szlachta chciała poprzec plany dot sejmu, ale elekcji vivente rege nie. Spór przerodził się w wojne domową. Pogłebil się podział szlachty, autorytet monarchy załamał się. Krytykowano politykę króla. W 1668 Jan Kazimierz jako pierwszy władca Polski zrzekł się tronu i wyjechał do Fra. Nastepny władca, Wisniowiecki doprowadził do pogłębienia kryzysu. Magnaci usiłowali zmusic władcę do abdykacji. Zrywano sejmy i sejmiki. Znowu pojawiło się zagrożenie wojny domowej. Nieudolny i chorowity król nie potrafił prowadzić skutecznej polityki. Sobieski miał podobne problemy. Magnaci po zwycięstwie wiedeńskim prowadziły polityczna walke z królem, próbując go zdetronizować. Magnaci opanowali urzędy centralne i konttrolowali działania króla. Wzmocniła się władza hetmanów. Mogli oni prowadzic niemal niezależna politykę. Monarcha przestał być głownym ośrodkiem władzy.

Kryzys sejmu walnego.

Walka polityczna toczyła się na forum sejmu, co uniemozliwiało przebieb obrad. W 1652 brak zgoy jednego posła na przedłużenie obrad doprowadził do rozejścia się sejmu bez uchwalenia uchwał. Prawomocność pojedynczego protestu stało się niebezpiecznym precedensem. W okresie nasilenia konfliktu zabdykowano w podobny sposób cztery kolejne sejmy. Wystarczył prtest jednego posła by nie dopuścic do obrad W 1669 zerwano sejm przed upływem terminu. Zrywanie sejmów stało się dość powszechne. Szlachta musiała podejmowac decyzje na szczeblu lokalnym. Wzrosła rola sejmików. Decydowały o podatkach, rozliczały się z żołnierzami, wybierały urzędników sądowych. Kryzys sejmu walnego pogłębił się w ostatnich latach panowania Sobieskiego. Popularne stały się konfederacje. Świadczyło to o utracie zaufania do instytucji państwa.

Kryzys gospodarczy.

Wojny w 2 poł 17 wieku spowodowały ogromne spustoszenie. Głowny cięzar Potopu poniosła wieś. Ucierpiały gospodarstwa i folwarki. Obce wojska niszczyły pola, paliły osady. Pozbawiona środków do życia ludność opuszczała swoje siedziby w poszukiwaniu bezpiecznego miejsca. Migracje wewnątrz kraju były charakterystyczne  w tym okresie. Działania wojenne spowodowały spadek liczby ludności Rp o połowę. Nastepstwem wojen był kryzys gospodarki rolnej, przez co załamał się eksport zboża. Duże miasta miały większe szanse na odbudowę. Braki w skarbie państwa zmusiły władców do bicianiepełnowartościowej monety, co zwiększyło inflację i pogłebiło kłopoty gospodarcze. Wojna północna 1700-2 zahamowała oznaki poprawy sytuacji. Gwałtownie zmniejszyła się liczba ludności, kraj opustoszał. Wojna załamała odradzający się handel. Doprowadziła do dramatycznego pogorszenia kondycji miast.

·Przemiany świadomości-sarmatyzm

 Wojny wywołały ogromne zmiany w świadomości szlachty. Lęk przed agresją sąsiednich państw,a także trudności wew powodowały wrogość do innych wyznań i nacji. Polskość utożsamiano z katolicyzmem. Sejm RP przyjął konstytucję o wygnaniu arian 1658. Ideologia sarmacka wyraźnie straciła swoje oblicze. Ksenofobia stała się z czasem charakterystyczna cechą ideologii sarmackiej.