Komórka, cechy żywej materii, poziomy organizacji życia
Cechy
żywej materii
są związane z realizacją różnych funkcji życiowych: odżywiania, oddychania,
krążenia, wydalania, reakcje na bodźce, wzrost i rozwój związane z
rozmnażaniem.
Poziomy
organizacji życia:
a) podstawowy, czyli komórkowy-
tworzą go komórki i struktury komórkowe (organelle komórkowe);
b) poziom organizmalny-
tworzą go organizmy zbudowane z tkanek, narządów i układów;
c) p.
ponadorganizmalny, który tworzą populacje, biocenozy, biomy, ekosystemy
oraz biosfera.
Podział
nauk biologicznych:
a) ze względu na różny
obiekt badań: botanika, zoologia, bakteriologia, wirusologia, antropologia;
b) ze względu na
charakter czynności, którymi się zajmuje: morfologia (wygląd zew.), anatomia
(budowa wew.), fizjologia (funkcje organizmu).
Komórka jako podstawowa
jednostka budulcowa oraz funkcjonalna żywego organizmu posiada swój materiał
genetyczny, w którym w odpowiedni zaszyfrowany sposób posiada informację
genetyczną. Jest ona zapisana jako trójkowy kod genetyczny; komórka
przechowuje swój materiał genetyczny:
a) w większości w
jądrze komórkowym- takie komórki nazywamy jądrowymi- aukariotycznymi i są to:
komórki zwierzęce, k. roślinne, k. grzybów, k. pierwotniaków i glonów;
b) u bakterii i sinic
,,przejądrowe"- prokariotyczne. ||| Przed
podziałem komórka podwaja swój materiał genetyczny w procesie
replikacji. ||| Komórka ma zdolnośc odczytywania informacji
genetycznej, najpierw ją przepisując w procesie transkrypcji, a
następnie odczytując w czasie syntezy białka, czyli translacji. |
Na
terenie komórki występują różne struktury wykazujące wspólne cechy:
a) z podwójną błoną i
materiałem genetycznym, czyli DNA- jądro, mitochondrium, chloroplast;
b) występuje
zewnętrzny system błon w komórce zwany GERL (G-
struktura Golgiego, ER- endoplazmatyczne relikulum- siateczka śródplazmatyczna,
L- lizosom); c) komórka posiada ,,minifabryki" do budowy białka czyli
rybosomy.
RYBOSOMY: skład chemiczny- zbudowane są z białek i rRNA-
rybosomalnego RNA oraz jonów magnezu/
Budowa
rybosomu:
podjednostka mała, podjednostka duża. Rybosomy
występują we wszystkich żywych komórkach, różnią się między sobą wielkością
stałej sedymentacji, czyli S duże, dlatego wyróżniamy: a) małe rybosomy
w komrókach bezjądrowych; b) duże rybosomy w komórkach jądrowych;
Funkcja- uczestniczą w
procesie syntezy białka- translacja.
BŁONY: Składniki chemiczne błony mają różne rozmieszczenie,
właściwości, funkcje:
a) podwójna
warstwa fosfolipidów stanowi podstawę budowy błony, czyli zrąb błony, jej
półpłynny charakter wynika ze zdolności ruchu fosfolipidów- umożliwia to
również szybkie ruchy białek;
b) składnik
białkowy rozmieszczony jest w błonie asymetrycznie: białka przenikające przez
obie warstwy, jak i przy którejś powierzchni; c) do zew.
powierzchni błony przymocowane są cukrowce. przez co błona zyskuje nowe cechy,
np. glikoproteiny na błonie erytrocytów, czyli antygeny krwinkowe warunkujące
grupy krwi; w jelicie chronią przed trawieniem.
Właściwości,
cechy błony: jest strukturą dynamiczną ( ruch fosfolipidów); jest plastyczna,
elastyczna- może dopasowywac się do kształtu komórki; jest półprzepuszczalna,
tzn przepuszczalna dla związków rozpuszczalnych w tłuszczach; jest wybiórcza,
selektywna- w sposób selektywny wymienia substancje z otoczeniem dzięki
obecności białek, które tworzą kanały do transportu; błona wykazuje również
nierównomierne naładowanie czyli jest spolaryzowana, co wynika z
nierównomiernego rozmieszczenia jonów po obu stronach błony (k+, Cl-, jony
organiczne).
Funkcje
błony biologicznej: uczestniczy w wymianie substancji z otoczeniem i w związku z tym
mówimy o funkcji transportowej błony; rodzaje transportu: a) dyfuzja



Konkursy