Hormony
Hormony produkowane przez układ dokrewny są
substancjami chemicznymi posiadającymi odpowiednie receptory w komórkach na
które działają.
Pod względem chemicznym stanowią dwie grupy związkowe:
a) pochodne aminokwasów np.
tyroksyna, adrenalina; są rozpuszczane w wodzie i z trudem przenikają przez błonę
komórkową, dlatego mają receptory obecne na błonie komórek docelowych
(receptory błonowe);
b) hormony będące pochodnymi cholesterolu czyli
hormony steroidowe, np. estrogeny, testosteron; hormony te rozpuszczają się w tłuszczach
dlatego łatwo przenikają przez błonę komórkową, docierają do cytoplazmy, gdzie
występują receptory cytoplazmatyczne; Niektóre hormony (jako polipetydy)
produkowane są w formie nieczynnej jako prohormony, a uaktywniają się we krwi w
komórkach docelowych; niektóre hormony produkowane przez te same albo różne
gruczoły działają w sposób przeciwstawny, czyli antagonistycznie, wpływając na
regulację poziomu np. glukozy we krwi, wapnia we krwi, np. kalcytonina hormon
tarczycy.
W układzie dokrewnym istnieją
różne mechanizmy regulujące pracę gruczołów dokrewnych. Jednym z nich jest
mechanizm sprzężenia zwrotnego zwanego ujemnym w którym widać nadrzędną rolę
przysadki mózgowej.
Hormony produkowane i wydzielane
przez gruczoły podrzędne względem przysadki mózgowej działają hamująco na jej
czynność wydzielniczą. Oznaczamy to symbolem G. Każdy gruczoł produkuje swoje
hormony na odpowiednim poziomie, który może być zakłócany dwojako: a) hormon
produkowany w zbyt dużych ilościach (nadmiar), przekracza normalną dawkę co wiąże
się z naczynnością danego gruczołu; b) hormon produkowany w zbyt małej ilości
(niedomiar, niedoczynność gruczołu).
Oprócz tego sposobu regulacji pracy przysadki mózgowej mamy
jeszcze jeden związany z podgórzem; podwzgórze zbudowane jest z neuronów oraz z
komórek zdolnych do wydzielania substancji, czyli sekrecji- są to komórki
neurosekrecyjne. Produkują dwa rodzaje substancji: jedne działają stymulująco,
drugie działają hamująco, na czynność wydzielniczą przysadki. Te opisane
mechanizmy określa się mianem sprzężenia
zwrotnego ujemnego.
Na regulację w organizmie poważnych związków
mineralnych np. wapnia (utrzymanie homeostazy) mają wpływ
autagonistycznie działające względem siebie hormony: kalcytonina, parathormon.



Konkursy