Pan Tadeusz Adama Mickiewicza- Czas i miejsce akcji: historia szlachecka z roku 1811 – 1812, rzecz dzieje się w szlacheckim majątku – Soplicowie (oraz w jego okolicach, m.in. zamek Horeszki, Dobrzyn), położonym kilkadziesiąt kilometrów na południe od powiatowego miasta, Nowogródka, Temat: obraz polskiej szlachty, patriotyzm, ostatni zajazd na Litwie, powstanie na Litwie, historia Jacka Soplicy, miłość Tadeusza i Zosi. Struktura: dwanaście ksiąg, pisanych trzynastozgłoskowcem. Wątki: miłosny, narodowo- wyzwoleńczy, spór o zamek,  spór o Kusego i Sokoła,   romans Telimeny i Tadeusza, zaloty Hrabiego i Telimeny.

Co gra Jankiel?/ Jak gra?/ jak reagują słuchacz?:

,,Polonez Trzeciego Maja''- ,,Buchnął dźwięk jakby cała janczarska kapela''- młodzi chcą tańczyć, są radośni, zaś starsi wspominają przeszłość.

Konfederacja targowicka- fałszywy akord- ,,Ukrywa takt, zmąca'', ,,Jak zgrzyt żelaza po szkle" - smutek, trwoga, zwątpienie.

Pieśń Pragi (powstanie kościuszkowskie) takt marszu- ,,słychać wystrzały", ,,na koniec strunami wszestkiemi zagrzmiał i głosy zdusił, jakby wbił do ziemi''- przerażenie, boleść, rozpacz.

Powstanie Legionów Polskich i walki Polaków- ,,kilka cienkich strunek jęczy", ,,lecz strun coraz przybywa, już rozbiechrznie tony łączą się i akordów wiążą legiony"- wzruszenie, radość, współczucie, skupienie, rozczarowanie, smutek, przywoływanie wspomnień.

Mazurek Dąbrowskiego- ,,struny zadzwoniły jak trąby mosiężne", ,,tony wznosi, natęża, takty zmienia, coś innego głosi"- euforia, radość, entuzjazm.