Powieść- to dłuższy otwór narracyjny; rozbudowana, wielowątkowa fabuła; czas akcji obejmujący zwykle dłuższy okres życia bohatera; obecność opisów, dialogów, opowiadania i innych form wypowiedzi; swobodna kompozycja.- np. ,,Krzyżacy" H. Sienkiewicza, ,,Kamienie na szaniec" A. Kamińskiego, ,,Opowieść wigilijna" C. Dickensa.

Opowiadanie- krótki utwór prozaiczny; obecność opisów i refleksji; prosta fabuła; swobodna kompozycja.- np. ,,Stary człowiek i morze" Hemingwaya, ,,Ikar" J. Iwaszkiewicza, ,,Siłaczka" S. Żeromskiego.

Nowela- krótki zwięzły utwór prozatorski; fabuła jednowątkowa związana z postacią głównego bohatera; kompozycja: zawiązanie akcji, punkt kulminacyjny, zakończenie akcji; czas: niewielki okres z życia bohatera.- np. ,,Z legend dawnego Egiptu" B. Prusa, ,,Janko Muzykant" H. Sienkiewicza. 

Epopeja (epos)- dłuższy utwór- zwykle pisany wierszem; fabuła wielowątkowa; wszechwiedzący, obiektywny narrator; podniosły, poważny charakter; liczne opisy sytuacji, przedmiotów; tematyka: losy pewnej społeczności przedstawione na tle ważnego momentu dziejowego.- np. ,,Pan Tadeusz" A. Mickiewicza, ,,Odyseja" Homera.

Baśń- opowieść o treści fantastycznej: świat realny łączy się ze światem fantastycznym; bohaterami są ludzie, skrzaty, czarownice itp.; walka dobra ze złem; szczęśliwe zakończenie; występowanie morału; brak określenia czasu i miejsca zdarzeń.- np. ,,Śpiąca królewna", ,,Calineczka" Andersena.

Bajka (typt: 1) narracyjna- zawiera rozbudowaną fabułę, 2)epigzomatyczna- krótka i zwięzła)- krótki, najczęściej wierszowany utwór o charakterze dydaktycznym; bohaterami są zwykle zwierzęta będące alegorią ludzkich charakterów; świat przedstawiony jest na zasadzie kontrastu; występowanie morału, pouczenia, przestrogi.- np. ,,Mysz i kot" I. Krasickiego, ,,Ptaszki w klatce", ,,Zając i żaba" A. Mickiewicza.

Legenda- opowieść prozą lub pieśń epicka opowiadająca o wydarzeniach z pogranicza prawdy i fantazji; przedstawia życie świętych, apostołów i męczenników; występowanie elementów niezwykłych i cudowności.- np. ,,Legendy warszawskie".

Mit- opowieść o bogach i herosach o stworzeniu świata i człowieka uzasadniająca prawa natury, sens praktyk magicznych i obrzędów religijnych; obecność elementów fantastycznych.

Przypowieść- utwór narracyjny o charakterze moralistycznym; właściwa interpretacja wymaga odczytania alegorycznego lub moralnego.- np. Przypowieść o Samarytaninie.

Ballada- utwór wierszowany o budowie stroficznej opowiadający o niezwykłych wydarzeniach (często fantastycznych); obecność narratora- obserwatora (element epicki);  nastrojowość: nastrój tajemniczośći (element liryczny); występowanie dialogu (element dramatyczny); tematy zaczerpnięte z baśni, legend i wierzeń ludowych.- np. ,,Lilie" A. Mickiewicza.

Satyra- (Najaważniejsze odmiany: społeczno-obuczajowa, polityczna): utwór wierszowany lub opowiadanie o charakterze dydaktycznym; wyraża krytyczny stosunek autora do opisywanych zjawisk życia; ośmiesza i piętnuje wady ludzkie, postawy życiowe, poglądy, obyczaje; posługuje się wyolbrzymieniem. korzysta z kontrastu i groteski.- np. ,,Żona modna" Krasickiego.