Gmina- to wspólnota obywateli zamieszkująca pewne terytorium. Najmniejsza i podstawowa jednostka samorządu terytoraialnego

Powiat- jednostka samorządu obejmująca kilka gmin- powiat ziemski lub obszar miasta, który jest gminą na prawach powietu- powiat grodzki

Samorząd terytorialny- jest podstawową formą zorganizowania się mieszkańców danego terenu, aby demokratycznie i zgonie z prawem podejmowac samodzielne decyzje o sprawach dla nich ważnych i zgodnych z interesem publicznym

województwo- organ uchwałodawczo-kontrolny- sejmik wojewódzki, organ wykonawczy- marszałek+zarząd, powiat- rada powiatu, starosta+zarząd, gmina- rada gminy, wójt, prezydent, burmistrz, zarząd

Zadania powiatu: prowadzi szkoły średnie, artystyczne i specjalne, prowadzenie szpitali, prowadzenie domów pomocy społecznej, promocja kultury i ochrona zabytków, dbanie o ochronę środowiska i przyrody, zapewnienie porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli, przeciw działanie bezrobociu oraz aktywizacja lokalnego rynku pracy, ochrona przeciwpożarowa, przeciwpożarowa i zapobieganie innym nadzwyczajnym zagrożeniom

Zadania województwa: oświata- prowadzenie bibliotek wojewódzlich, centrum kształcenia nauczycieli, szkolnictwo wyższe, prowadzenie specjalistycznych szpitali, kultura i ochrona zabytków w znaczeniu regionalnym, drogi wojewódzkie, przeciwdziałanie bezrobociu, tworzenie miejsc pracy na terenie województwa

statut gminy- określa organizację pracy gminy. Jest to swojego rodzaju "konstytucja gminna"

Zadania gminy- utrzymywanie przedszkoli, szkól podstawowych i gimnazjów, utrzymywanie dróg gminnych, mostów i placów, utrzymywanie bibliotek gminnych i domów kultury, zaopatrywanie mieszkańców w wodę, gaz i prąd, utrzymywanie wodociągów, kanalizacji, usuwanie i oczyszczanie ścieków komunalnych, ochrona przeciwpożarowa i przeciwpowodziowa

Mienie gminy- to własnośc i inne prawa majątkowe należące do gminy, zwane też często mieniem komunalnym. Do niego zaliczyc można: szkoły, biblioteki, drogi, grunty, środki transportu

Budżet gminy- obejmuje dochody i wydatki gminy, uchwalony jest on na rok kalendarzowy przez radę gminy. Przygotowuje jego projekt wójt, burmistrz, prezydent. Określa w nim źródło środków finansowych, które przeznaczone będą na planowane wydatki

Dochody gmin w Polsce: *podatki lokalne: rolny, od nieruchomości, od środków transportu, od spadków i darowizn, od posiadania psa, *opłaty skarbowe, lokalne, np. opłata klimatyczna *wpływy z podatków * środki pochodzące z unii europejskiej

Wydatki gmin w Polsce: budowa nowych mieszkań i szkół, utrzymanie żłobków, przedszkoli i szkół, utrzymywanie domów kultury, muzeów, utrzymywanie obiektów sportowych, utrzymywanie urzędu gminy, pomoc dla osób w trudnej sytuacji materialnej