,,Latarnik" H.Sienkiewicz- tresc noweli oparł on na zdarzeniach autentycznych, opisanych wczesniej przez J. Hurajna. Życie Skawińskiego obfitowało w przygody, zwykle kończące się dla niego katastrofą. Skawiński tułał się po całym świecie, brał udział w powstaniu listopadowym, w wojnie domowej w Hiszpanii, walczył na Węgrzech w czasie Wiosny Ludów. Był wszędzie tam, gdzie toczyła się walka "za naszą i waszą wolność". Dziady A. Mickiewicz- w II cz. ,,Dziadów" poeta połączył świat wierzeń ludowych z problematyką moralną. Problem winy i katy ujął w kategoriach pozaziemskich zgodnych z wyobrażeniami i surową moralnością ludu. W ,,Dziadach" Mickiewicz pokazał pełne czlowieczeństwo, które może osiągnąć ten, kto zna wszystkie przejawy życia, troszczy się o drugiego człowieka, szanuje go i odwzajemnia uczucia. utwór pokazuje 3 prawdy: ,,Kto nie doznał goryczy ni razu, ten nie dozna słodyczy w niebie", ,,Bo kto nie był ni razu człowiekiem, temu czlowiek nic nie pomoże", ,,Kto nie dotknął ziemi ni razu, ten nigdy nie może być w niebie". Jest to dramat romantyczny .„Romeo i Julia” jest dziełem opowiadającym o wielkiej, młodzieńczej miłości, o uczuciu, które musi walczyć z przeciwnościami losu. Dramat ten składa się z wielu przeciwieństw, bowiem opowiada o miłości i nienawiści, o szczęściu i rozpaczy, o chęci życia i dążenia do śmierci. Cała akcja skupiona jest wokół innych wątków, na przykład niekończący się spór miedzy rodzicami kochanków, czy niedoszły związek Parysa z Julią. Jednak na plan pierwszy wysuwają się dzieje miłości głównych bohaterów. Niestety ich los kończy się tragicznie, a przecież miłość dzieci mogła połączyć zwaśnione rody. Niestety udało się pogodzić Montekich i Kapuletich, ale za jaką cenę. Musiało dojść do tragedii, aby przedstawiciele rodzin podali sobie dłonie. Wniosek nasuwa się jeden: nic nie zdoła ugasić miłości, bo człowiek powinien szukać szczęścia między czasem a przestrzenią. „Stary człowiek i morze” to prosta opowieść o starym kubańskim rybaku, który podjął najtrudniejszą walkę w swoim życiu. Ten krótki utwór porusza przede wszystkim kwestie ludzkiej wytrwałości, odwagi, wiary we własne możliwości, dumy, przyjaźni oraz klęski. Aby tego dokonać Ernest Hemingway stworzył postać Santiago, która przeszła do historii literatury jako odzwierciedlenie zasad wyznawanych przez wielkiego moralnego pisarza. Przesłanie opowiadania jest bardzo jasne, człowiek jest zdolny do osiągnięcia każdego celu, jeśli tylko pokona swoje słabości. Widać to na przykładzie starego rybaka, który złowił rybę większą od swojej łodzi. Zanim jednak tego dokonał zmagał się z wieloma przeciwnościami losu. Pomimo, iż od osiemdziesięciu dni nie złowił żadnej ryby, Santiago uparcie wracał na morze w poszukiwaniu swojej wielkiej sztuki. Kubańczyk wierzył w siebie, swoją siłę i umiejętności. Gdy los zetknął go z marlinem, starzec podjął wyzwanie bez wahania, wykazując się wielką odwagą. Pan Tadeusz- Czas i miejsce akcji: historia szlachecka z roku 1811 – 1812, rzecz dzieje się w szlacheckim majątku – Soplicowie (oraz w jego okolicach, m.in. zamek Horeszki, Dobrzyn), położonym kilkadziesiąt kilometrów na południe od powiatowego miasta, Nowogródka, Temat: obraz polskiej szlachty, patriotyzm, ostatni zajazd na Litwie, powstanie na Litwie, historia Jacka Soplicy, miłość Tadeusza i Zosi. Struktura: dwanaście ksiąg, pisanych trzynastozgłoskowcem. Wątki: miłosny, narodowo- wyzwoleńczy, spór o zamek,  spór o Kusego i Sokoła,   romans Telimeny i Tadeusza, zaloty Hrabiego i Telimeny.

,,Dolina Issy"- powieść z czasów dzieciństwa na Wieleńszczyźnie, Jest to utwór mówiący o doznaniach i przeżyciach wrażliwego dziecka- Tomasza., znajdującego się pod opieką dziadków w polskim dworku, leżącym nad rzeką Issą. Powieśc ta jednak pisana jest jednak z perspektywy wiadomości i wiedzy dorosłego człowieka. ,,Moja piosnka" podmiot liryczny tęskni za ojczyzną, w której szanuje się chleb, tradycje, zwyczaje, prawdę, wiarę. Marzy o kraju, w którym panują prawda, dobro, i wiara, to one decydują o szczęściu ludzkim. ,,Okno" Marek Hłasko- utwór ma charakter zwierzenia intymniej rozmowy z czytelnikiem. Slowa narratora zyskują wymniar refleksji, trafiającej do odbiorcy, są wiarygodne.  Utwór ma wymowę pesymistyczną, bo bohater zrezygnował z marzeń/ W tej noweli zawarte są refleksje dotyczące człowieka, jego życia, dązeń, rezygnacji i osamotnienia. ,,Pan od przyrody" Zbigniew herbert- jest poświęcony niezwykłemu nauczycielowi biologii, zamordowanemu przez okupantów. Pan od przyrosy pozostał w pamięci uczniów jako człowiek oddany młodzieży, zdający sobie sprawę z obowiązków wychowawczych i odpowiedzialny za poziom wiedzy. Wdzięczność ucznia wyraża się w pamięci o nauczycielu i naśladowaniu jego szlachetnych postaw. Przypowieść o siewcy- Siewcą jest Bóg, a ziarno jest alegorią Słowa Bożego, które w rózny sposób oddziałuje na ludzi. Do osiągnięcia wiecznego szczęścia potrzebna jest prawdziwa wiara, niezachwiana wobec ziemskich pokus i życiowych cierpień. Kobieta cudzołużna- Pan Jezus stanął w obronie nierządnicy, bo kierował się miłością bliźniego, wierzył w jej nawrócenie. współczuł, był miłosierny, mógł odpuszczać grzechy. Powściągliwość w sądzeniu: dzrazga jest symbolem bólu. niepokoju, małego problemu, belka- zaś to przeszkoda, duży problem. Nie warto pokazywać tego co jest piękne tym, którzy nie są w stanie tego piękna docenić. Syn marnotrawny- Bóg zawsze czeka na tych, którzy od niego odeszli. Raduje się z powodu każdego grzesznika, aby tylko załował za popełnione winy, bo skrucha i żal go oczyszczą. Bóg to dobry i miłujący ojciec.Przypowieść o talentach- Pokazuje nam obraz życia. bóg każdemu daje jakieś talenty, zaś my mamy je pomnażać, wykorzystać w dobrym celu, a potem się z nich rozliczyć przed Bogiem. Im więcej człowiek dostaje, tym więcej się od niego oczekuje. Każdy człowiek powinien je rozwijać, bez względu na to ile ich dostanie. Początki świata i ludzkości- Ks. Rodzaju. ,,Pamiętniki Adama i Ewy"- utwór ten nawiązuje do Biblii, Księgi rodzaju. Podzielony jest na dni tygodnia. Najpierw jest napisany pamiętnik Adama, a potem Ewy- oboje oni sa narratorami. Bohaterowie żyja w Raju, są pierwszymi rodzicami, a posługują sie współczesnym językiem i z tego wynika komizm, bo mamy do czynienia z kolizją językową. ,,To co mam" Boniee Shephert- a)przywiązanie do wartości materialnych, b) samotnośc chorego człowieka, c) kontrast między ofiarnością Ginger a skąpstwem Bonnie. Pieśń o Narodzeniu Pańskim Franci. Karpiński- to kolęda, w której ukazany jest Bóg tajemniczy i niepojęty, staje się on istotą ludzką, dzieli ludzkie troski i cierpienia, jest nadzieją czlowieka. Sugestywny obraz przyjścia na świat Chrystusa tworzą oksymorony i antytezy, bo to zjawiska nadprzyrodzone. treści religijno- obrzędowe zostały połączone z problematyką społeczną i patriotyczną modlitwą, w której podmiot liryczny prosi Boga o błogosławieństwo dla ojczyzny. Ikar Jar. Iwaszkiewicz- inspiracją dla niego był obraz Bruegla. Symbolicznemu dziełu nadaje pisarz konkretne cechy polskiej rzeczywistości okupacyjnej. Polski Ikar to Michaś brutalnie zabrany przez NIemców z ulicy. Ten utwór to dowód obecności mitów w naszej kulturze. Sonety do Laury- Francesco Petrarka- zostały one poświęcone miłości. Petrarca dokonuje w nich analizy uczuc człowieka zakochanego. który przeżywa często sprzeczne doznania, od euforii po cierpienie, czy rozpacz. ,,Gawęda o miłości ziemi ojczystej" Wisława Szymborska- poetka  mówi o miłości do ojczystego kraju. W każdej strofie Szymbor. próbuje odpowiedziec na pytanie, czy warto kochac ojczyznę. Jej fefleksje są spokojne, wyważone, nie ulega emocjom, stara się rozsądnie i z filozoficzną mądrością rozważyc kwestię, czy miłośc do ojczyzny jest potrzebna, czy warto kochać swój kraj i czy mozna zyc bez uczuc patriotycznych. ,Reduta Ordona" A. Mickiewicz- świadomie on stworzył legendę bohaterstwa porucznika Ordona o brońców reduty. Przeciwstawil ogromowi wojsk carskich i carskiemu despotyzmowi garstkę żołnierzy polskich i bunt Warszawy. Koncowa częśc utworu jest usprawiedliwieniem czynu porucznika, który w obliczu zagrożenia wysadził w powietrze cały ford. w ten sposób poeta zbudował legendę człowieka, który w rzeczywistości dożył sędziwego wieku. ,,Hymn do miłości ojczyzny" Ig. Krasicki- pod. lir. określa miłość do ojczyzny epitetem ,,święta". jest to jedna z najwyższych wartości. Ten, kto kocha ojczyznę, jest gotowy do najwyższych poświęceń dla niej: walki, uwięzienie, rany. Prawdziwy patriota za nic ma nędzę a nawet śmierć, jeśli wymaga tego dobro ojczyzny. ,,Lilije" A.Mickiewicz- W balladzie wykorzystał on motywy ludowych opowieści oraz ludową fantastykę. W świecie przedstawionym postacie i wydarzenia realistyczne wspólistnieją z rzeczywistością upiorów i zjawiskami niewytłumaczalnymi.  Ukazana przez narratora historia jest dowodem na istnienie surowych zasad moralnych, których złamanie zostaje ukarane: ,,Nie ma zbrodni bez kary". J. Kochanowki Tren X- Zastanawia się nad miejscem pobytu swojej córki. Rozpatruje różne możliwości: niebo, wyspy, szczęśliwe, Hades, czyściec. W końcu dochodzi do stwierdzenia: ,,Gdziekolwiek jest, jakiś jest. lituj mej żałości". Śłowa te świadczą o kryzysie religijnym ppoety, a także o jego zwątpieniu w życie pozagrobowe. Satyra "Żona modna"Krasicki ukazuje w różnych sytuacjach modną szlachciankę, tworząc świetny portret damy rozmiłowanej w zbytkach, kapryśnej, często bezmyślnie marnotrawiącej majątek męża. Pełen humoru jest obraz przenoszącej się do majątku męża młodej żony obładowanej niepotrzebnymi, ale za to modnymi, drobiazgami, zabawne są jej miny i humory na widok tradycyjnego dworu szlacheckiego, który wkrótce za grube pieniądze ozdobi tak, że "przeszedł warszawskie pałace", bawią jej kaprysy i cicha uległość męża, który wziął za nią w posagu kilka wiosek.Wszystko to bawi, ale satyra porusza ważną wówczas sprawę - marnotrawienia majątków i życia nad stan w sytuacji, gdy kraj podejmował próby odbudowy gospodarczej.