Przedwiośnie wydane w 1925r. Stefan Żeromski pisał tę książkę przez 4 lata, 1921- 1925. Jest to jedna z najlepszych i największych książek Żeromskiego.

Przedwiośnie- nadejście wiosny, świat budzi się do życia. Jest jeszcze brzydko na ziemi, szaro, mglisto. Przedwiośnie Polski dla kraju umęczonego niewolą, gdzie trzeba walczyć o przetrwanie; zmiany w Polsce. Tytuł też można odnieść do głównego bohatera, który dojrzewa. Geneza: sytuacja ówczesna, historyczna Polski, artyści byli pod wielkim entuzjazmem. Pomysł napisania utworu narodził się z sytuacji narodowej. Trzeba było zjednoczyć kraj. Stworzyć nowy rząd, stworzyć jedną walutę. Granice się kształtowały. Państwo z największym trudem zaczynało się zcalać w jedną całość. Istniały podziały klasowe. Strajki. Zaczynały się protesty, panowało bezrobocie. Sytuacja polityczno- społeczna stała się genezą utworu. Ideał wolnej Polski odbiega od rzeczywistości. Polska jest, ale każdy się pyta jaka ona ma być. Żeromski nigdy w Rosji nie był i nie widział rewolucji.

Polską rzeczywistość autor przedstawił nam kiedy Cezary przybywa pierwszy raz do Polski. Domy szklane były piękne, czyste. Seweryn chce zachęcić Cezarego do powrotu do Polski. Historia ta jest metaforyczna. Idea szklanych domów służy zaszczepieniu idei patriotycznych. Seweryn wyraża marzenia o przyszłym kraju. Ukazany jest kullt jednostki. Ojciec chce zachęcić Seweryna do odbudowy kraju. Cezary jest rozczarowany rzeczywistością Polski, która jest brudna, zaniedbana. Widzi bloto, nędzę, szarość, zniszczenie. Przeżył szok. Współczesna Polska zostaje ukazana z kilku stron: życie ziemiańskie; życie chłopów w chłodku; życie Żydów i proletariat w Warszawie.

Ziemiaństwo: Laura Kościeniecka, Hipolit Wiesławski: Nawłoć: Jest to społeczeństwo zamożne, lubiące zabawy, dobrze zjeść i wypić. Z wielką radością przyjmują Cezarego w swoje progi. Traktują go jak kogoś z rodziny. Spotkania towarzyskie, obfite posiłki, spacery. Nawiązanie do Pana Tadeusza. Beztroskie. Nie mają konkretnych zajęć. Nie interesują się życiem chłopów. Spędzają czas głównie na jedzeniu. Chodzi im o pozory. Styl życia ziemiaństwa się nie zmienił. Żyją tak jak kiedyś, życie ziemiaństwa jest takie jak dawniej. Lubią wypić, nawet ksiądz. Bal charytatywny to tylko pozory. Ziemiaństwo nie interesuje się sprawami innych ludzi. Chłodek: Ludzie starsi są niepotrzebni, chcą aby umarli, chorymi nikt się nie interesuje. Ukazana jest skrajna nędza. Martwią się o to, aby przetrwać. Jedni mają jeść za dużo, inni giną z głodu. Pozostawieni sami sobie. Nie domagają się swoich praw.

Dzielnica żydowska: określani jako targarze, łachmani. Ukazani karykaturalnie. Dzieci brudne, schorowane. mizerne. Zaniedbani, zagłodzeni, ich los nikogo nie interesuje.

Proletariat- miał pomóc w odbudowie kraju. Jednak ludzie ci są wyniszczeni.

Kraj rządzony przez ludzi, którzy mają władzę, państwo policyjne. Polska nie jest w stanie otoczyć opieką swoich mieszkańców. Dzieci kradną węgiel. Sklepy i całe życie jest ubogie. Młode państwo polskie jest zniszczone, biedne, słabe gospodarczo, niewolne od poprawek partyjnych. Cezary jest rozczarowany sytuacją w kraju rodziców.

Powieść edukacyjna: głównym bohaterem jest bohater, który dojrzewa; fabuła obejmuje 8 lat z życia Baryki, dojrzewanie głównego bohatera.

Etapy dojrzewania Baryki: Baryka miał matke Jadwigę, ojca Seweryna. Rodzina wywodziła się z Siedlec, zajmowała się synem. Seweryn urzędnik. Bardzo dbali o swojego syna, miał co chciał. Rozpieszczony, rodzice dbali o to, by znał polski. Gdy ojciec został powołany do wojska Cezary się zmienił. Zachłysnął się wolnością. Nie szanował matki, został wydalony ze szkoły. Zaczął ulegać hasłom rewolucyjnym. Wrażliwość w nim budziła się na krótko. Uczestniczy w spaleniu kukły Piłsudskiego. Obserwuje egzekucję, nie przeraża go to. Wierzy w wolność, równość i braterstwo. Staje się idealistą. Wierzy w hasła idei.

Cezary zaczął zmieniać poglądy wtedy, kiedy zabrano im dom, kiedy dowiaduje się co robi dla niego matka. Wtedy, kiedy chodzili wypatrywać ojca. Dostrzegł skutki wojny turecko- armańskiej. Ocaliło mu życie to, iż miał dokument potwierdzający jego tożsamość. Dostrzega brak obrączki matki. Widzi zło rewolucji, trup nieżywej Ormianki.

Okres Bakijski: Cezary poznaje co to jest rewolucja. Przekonuje się, że rewolucja nie jest dobrą drogą do zmian społecznych. Podczas pobytu w Charkowie uczestniczył w spotkaniach rewolucyjnych.