1899- 1908r- lata powstania ,,Chłopów". Temat lektury: życie chłopów, wsi. Konstrukcja utworu: podzielony na 4 tomy: jesień, zima, wiosna, lato; rozpoczyna się jesienią. Autor pokazuje chłopa, który jest uzależniony od natury. Czas: natury- trudno jest określić czas historyczny; narrator nie podaje nam dokładnej daty. Kuba wspomina czasy powstania styczniowego. Koniec wieku XIX, początek XX. Kopanie ziemniaków; zbieranie, obieranie, kiszenie kapusty; sianie chłopów; młocka, orka na polu; prace w gospodarce. Autor chce pokazać ciągłość, powtarzanie czynności chłopów. Reymont przedstawia Zaduszki- święto kościelne, Matki Boskiej Siewnej, Boże Narodzenia. Niedziela- czas święty wyznacza im czas.

Obyczaj- zasady normy obowiązujące w grupie społecznej związanych z tradycją i kulturą.

Obrzęd- czynności, towarzyszą im magiczne aspekty.

Wesele trwało dwa dni. Zaczęło się w niedzielę wieczorem.

Jarmark- mieszkańcy mieli tam możliwość kupna zapasów i innych rzeczy na zimę. Chłopi uzależnieni są od świąt, ich życie wypełnione jest Bogiem: czas sakralny wpływa na ład życia w gromadzie. Czas natury zatacza koło, od niej też zależne jest życie.

Porządek egzystencjalny- godzą się z losem. Boją się śmierci lecz mają do tego spokojny stosunek. Chłopi rozumieją następstwo, porządek rzeczy na świecie.

Porządek fabularny- niepowtarzalny.

Chłop zależny jest od natury oraz od obyczajów i obrzędów. Pominięcie dat historycznych jest świadczone. Chce dokonać uniwersalizacji bytu chłopskiego. Historia zostaje wchłonięta przez naturę. Topografia wsi: młyn, kościół i plebania, karczma, zagrody chłopskie, cmentarz, dwór.

 

Bohater: gromada- chłopi, indywidualny, statyczny (Maciej, Dominikowa), dynamiczni (Hanka i Antek). Żebracy: Agata, dziady pod kościołem, Roch. Komornicy (wynajmowani do pracy)- Kuba, Witek, Jagustynka. Biedota: Bylica, Kozłowie, Magda, Jewka. Gospodarze średniozamożni: Dominikowa, Antek i Hanka, Kowal, Kłębowie, Młynarz, Jagna. Najbogatszy gospodarz: Maciej Boryna. Urzędnicy: ksiądz, organista, wójt.

Kuba- pracowity, uczciwy. Dawniej jego rodzina była bogata, ale jego ojciec zmarł, dwór państwa spłoną i musi pracować żeby żyć. Brał udział w powstaniu styczniowym, gdzie przestrzelili mu nogę. Kochał zwierzęta. Jest wierny, zna swoją wartość, uczciwy, wrażliwy na ludzkie cierpienie, opiekuje się sierotą. Naiwny, dał zaciągnąć się w kłusownictwo za co przepłacił życiem; nie szanowany przez innych.

Witek- sierota, wstydzi się, że nie ma rodziców. Źle traktowany przez Macieja, choć jest dzieckiem cierpiał z powodu braku rodziców.

Jagustynka- była gospodynią, jednak ziemię przepisała na dzieci, które ją wygnały i musi pracować, żeby wyżyć. Słynie z ciętego języka, dlatego ludzie się jej boją. Jest plotkarą, wie wszystko o mieszkańcach. Swoją złość na dzieci wyładowuje na innych.

Jewka- pracowała u Boryny. Prawdopodobnie Kowal zmusił ja do zeznań przeciwko Borynie. Oskarżyła go o wyrzucenie go z domu za niezapłacenie za jej posługi, tym bardziej że został on ojcem jej dziecka.

Roch- bardzo wierzący, chodził na pielgrzymki, szanowany, uczył dzieci, często opowiadał legendarne opowieści. Na szyi ma różańce, świętymi obrazkami obdarowuje dzieci. Wykształcony.

Agata- wygnana przez roodzinę, przebywa kątem u Kłębów, jest poniżona przez rodzinę, usprawiedliwia krewnych za jej złe traktowanie. Szanowana wtedy, kiedy przynosi pieniądze. Marzy o śmierci w ciepłym łożu, wśród swoich. Modli się za zmarłych. Uczciwa, interesuje się losem bliskich.

Kozłowie- procesowali się z Dominikową. Nie było ich na nic stać. Zabili świnię, bo nie mieli co jeść. Przymierają głodem.

Dominikowa- matka Jagny, Szymka i Jędrka. Karze synom ciężko pracować, córka zaś miała lekko. Wydaje Jagnę za Borynę, aby powiększyć majątek. Materialista. Mieszkańcy boją się Dominikowej. Jest znachorką, ludzie myślą że potrafi odpędzić złe duchy. W przeszłości ludbiła romansować z mężczyznami.

Antek Boryna- syn Boryny, mąż Hanki, nie szanuje jej, wykorzystuje ją i zdradza z Jagną. Ojca traktuje jako rywala, często się z nim kłóci, chce od ojca ziemi. Z czasem się zmienia i zaczyna szanować żonę.

Hanka- żona Antka, córka Bylicy. biedna. Nie dostała posagu przez co też Antek jej nie lubi. Ciężko pracuje, umie zająć się domem, dobra, zaczyna walczyć o męża, gospodarstwo i majątek.

Jagna- ładna, wrażliwa na piękno. Nie umie sprzeciwić się ojcu.

Kowal- zięć Macieja, mąż Magdy, chciwy, dąży do bogatego życia. Nie lubi Macieja, rząda od niego przepisania ziemi. Potrafi skłócić  ojca z synem.

Ksiądz- główna wyrocznia, stoi najwyżej w hierarchii, szanowany przez mieszkańców, łagodzi spór między ojcem a synem, ludzie szukają u niego rady, pochodził z chłopów, trzyma z bogatymi.

Wójt- człowiek zamożny, chytry, kształci syna na księdza. Dostrzega, że ksiądz zawsze ma dobrze, dlatego dba o syna. Zna ludzi we wsi. Wywyższa się , bogaty, lubi sobie wypić. Interesuje się własnymi interesami, egoista.

Maciej Boryna- najbogatszy gospodarz. Ma 58 lat, 4 dzieci: Antka, Magdę, Grzela (w wojsku), Józia. Miał 2 pochowane żony, ożenił się z Jagną. Kierował się jej wyglądem i posagiem. Zdecydował się na to przez namowy wójta. Skąpy, nie chciał przepisać ziemi, nie chciał pójść, boi się losu Jagustynki. Okrutny i bezwględny dla paroobków, choć docenia ich pracę. Jest wszędzie zapraszany. Nie zależy mu na oświeceniu wsi, ale chce założyć szkoły. Potrafi walczyć o swoje. Powidziane są jego siły witalne z szacunkiem i podziwem. Twardą ręką rządzi w domu. Dba bardziej o własne dobro nie rodziny.

Podsumowanie: wzrasta świadomość społeczeństwa chłopów i polityczna (chcą szkoły); najważniejsza ziemia i majątek; tężyzna fizyczna i zdrowie są bardzo ważne; pracowitość, zaradność; obrzędy i obyczaje są ważne; pobożność na samym końcu; śmieją się, poniżają ludzi chorych i starych; rodzina też jest na końcu.

Jagna Paczesiowa- córka Dominikowej, młoda piękna kobieta (wyróżnia się spośród innych), ma 19 lat. Rozpuszczona przez matkę; nie przystaje do gromady. Piękna, wyróżnia się urodą; nie pracuje, nie lubi pracować, nie wykonuje nawet prac kobiecych, praca nie jest jej wewnętrznie potrzebna; nie interesuje jej majątek (wyszła za mąż nie ze względu na ziemię tylko dlatego, że matka jej kazała; wrażliwa na piękno (lubi korale, przyozdabia chatę), wrażliwa na muzykę, ma duszę artystyczną, prowadzi się niemoralnie; ulega biologii, uległa naturze; podczas obrzędu weselnego nie chce obciąć włosów, nie chce przyjąć obyczajów; rozbija jedność.

 

Realimz- dokładny opis prac, obrzędów, obyczajów, kłotnie s synem.

Impresjonizm- opisy przyrody.

Symbolizm- siewca, postać Jagny. Jagna- symbol zepsucia moralnego, symbol natury.

Naturalizm- człowiek uzależniony jest od natury. Gromada ukazana jest na zasadzie stada. Walka o Jagnę. Kierowanie się instynktem. Walka o byt. Śmierć Kuby.

Konstrukcja narratora: I wiejski gawędziarz- będzie używał gwary, zna obyczaje, zna mentalność chłopów. II realistyczny obserwator- ukazuje pracę chłopów, obrzędy i obyczaje. Nie ujawnia swoich poglądów, szczegółowo opisuje życie. III młodopolski poeta- myśli tak, jak twórcy epoki; opisuje przyrodę, patrzy na świat oczyma duszy, wrażliwy na piękno.

 

Dialektyzacja- stylizacja gwarowa, obejmuje cztery warstwy języka: słownikowa- tzw. leksykalna- naśladowanie języka ludzi zaczerpnięte z gwary; fonetyczna- obejmuje słowa używane dzisiaj, lecz są one inaczej wymienione; fleksja- odmiana wyrazów; frazeologiczna.

Najwięcej jest warstwy słownikowej. Jest tak, zby czytelnik mógł zrozumieć tekst. Ma to uwiarygodnić życie mieszkańców wsi, służy to realizmowi. Polszczyzna literacka, zagęszczenie gwary jest raz większe, raz mniejsze.

Reymont- wnioski: zastosował stylizację gwarową; zastosował różne elemnty gwary; język narratora zawiera różne style artystyczne; dialektyzacja; elementy impresjonistyczno- stylistyczne- podkreślenie, uwznieślenie chwili, patosu- mityzacja chłopa i jego życia.

 

Mitologizacja- zdarzenie, opowieść zawiera pierwiastek fantastyczny.

Reymont tworzy mity, a nie je obala: nadaje życiu gromady cech mitu; zmitologizowane miejsce (synteza polskiej wsi); czas został zmitologizowany, czas historyczny nie jest istotny, tylko kalendarz natury jest ważny, zatacza on koło, jest wieczny. Bohaterowie: bohater zbiorowy, każdy ma swoje miejsce, żyje wg określonych zasad, które należy przestrzegać; Jagna- przypomina boginię płodności; Hanka- przypomina matkę rodu, walczącą rodzinę; Maciej.

Wydarzenia: wpisane są w pory roku, porządek naturalny, praca ludzi nie zmienia się od wieków. Kompozycja uporządkowana, powiązana ze sobą, sprawia wrażenie ładu, spokoju. Kompozycja zamknięta; Narrator daje efekt mitologizacji- są aluzje epickie Homera.

Cechy epopei:mitologizacja świata; uniwersalizm; bohaterem jest zbiorowość; w chłopach budzi sie świadomość chłopów; język powieści bardzo opisowy; realistyczne opisy przekształcone w patos.