Dziady-uroczystość cmentarna, polegająca na wywoływaniu duchów.

Guślarz- jest przewodnikiem ludu, organizuje i przewodniczy obrzędowi. Przywołuje i odwołuje duchy przez zaklęcia i modlitwy. Jest pośrednikiem między światem ludu i zmarłych; ma zdolność wypowiadania przyszłości.

Miejsce: cmentarna kaplica, zamknięta i odizolowana. Duchy: Józio i Róża- symbolizują grzechy lekkie. Dzieci za życie nie doznały nigdy cierpienia i zmutku. Przybywają one z raju, ale nie są szczęśliwe. Każdy, aby żyć w pełni musi zaznać goryczy, otrzymują gorczycę- symbol cierpienia. Widmo złego Pana- symbolizuje ciężkie życie; za życia nigdy nie pomógł ludziom, był nieuczciwy (historia mężczyzny+ jabłka oraz kobiety z dzieckiem); Widmo, upiór fizycznie cierpi, pomimo tego, że zmarł. Chce dostać jakiś pokarm; ludzie nie mogą mu pomóc. Dziewczyna Zosia: była młodą dziewczyną, która bawiła się uczuciami mężczyzn; teraz błąka się po ziemi, Jest symbolem obojętności, nie wiedziała co to jest miłość. Widmo- pojawia się na koniec obrzędu. Pojawia się bez wywołania go, nic nie mówi i nie słucha. Nie reaguje na modlitwę, jest postacią tajemniczą. Być może jest duchem osoby żyjącej. Jest zagadką, tak jak drugi czlowiek, czy świat.

Znaczenie i funkcje dziadów: sposób poznania świata duchowego; wprowadza w krąg duchowych wierzeń; pokazuje istnienie dwóch rzeczywiśtości, które nawzajem się uzupełniają i wypełniają (pomoc ludzi i przestroga duchów).

Podobieństwa z balladami: dualizm świata; ludowość; motyw winy i kary; elementy fantastyczne, nastrojowość, motyw nocy; narrator nie zna do końca świata, jest obiektywny (ballady), a w Dziadach też nie znają całkiem świata. Kompozycja: otwarta- zakończenie jest tajemnicze; wyraźny związek z dziełem muzycznym (występują partie śpiewane).