Bajka Goreckiego- opowiada o diable, który chciał przechytrzyć Boga i człowieka. Zakopał w ziemi ziarno podarowane człowiekowi przez stwórcę po wygnaniu z raju. Po pewnym czasie ziarno wydało plon, po czym szatan oszukał sam siebie. Celem bajki jest to, iż Żegota uświadamia, że zło przeminie. Daje nadzieję na pokonanie zła. Triumf Senatora jest chwilowy, Polska wygra. Scena I- Więzienna- postacie historyczne, które należały do filomató i filomenów: Adolf Januszkiewicz, Ignacy Domejko, Ks. Józef Lwowicz. Ludzie ci zostali uwięzieni na podstawie śledztwa Nowosikova. Uważają siebie za niewinnych. Warunki więzienne są okropne. Są głodzenia, pozbawieni światła; są odizolowani od świata.

Żegota- uczony, gospodarz, pewny siebie, pociesza innych, uważa że padł ofiarą spisku, wierzy że zostanie wypuszczony, naiwny.

Tomasz Zan- uświadamia więźniom ich sytuację, realista, przyjmuje na siebie winę, poświęca się za innych.

Sobolewski- opowiada o zsyłce młodzieży na Sybir. Zwraca uwagę na Janczewskiego, który wzmocnił się duchowo przez swoje życie, wzywał do walki. Drugą osobą z powieści jest Wasilewski, który był wykończony przez zaborców. Martyrologia młodzieży ma charakter metamorficzny. Funcke pieśni: Jankowski mówi, że nie wierzy Bogu dopóki nie ukarze zaborców; Januszewski bluźni przeciwko Bogu i Maryi, przeciwstawia się temu Konrad; Frejend- stara się rozładować napięcie; Felixa- pieśń jego jest szydercza, szydzi z cara, uważa że nasz naród zniszczy cara; Konrad- jego pieśń mówi o duchu zemsty, walki.

Konrad- więzień, przechodzi wewnętrzną przemianę, z kochanka do buntowniczego patrioty. Na jego wpływ mają duchy, które walczą o jego duszę. Jest wieszczem, poetą niezwykłym, przekonanym o swojej wyższości. Konrad jako poeta w Wielkiej Imrowizacji: bohater mówi, że ma skrzydła i moc dzięki czemu pozna przeszłość i przyszłość. Swe słowo kieruje do Boga, mówi o swej potędze, pomimo iż jest człowiekiem żyjącym na Ziemi. Kocha ojczyznę. Mówi, iż kocha cały naród. Chce go uszczęśliwić, pomóc mu. Jest świadomy sswojej wielkości, swej wiedzy i mocy nie zaczerpną od Boga, ani ze zdobytej nauki. On już się urodził z nią jako twórca, kreator. Porównuje siebie do Boga.

Argumenty Konrada ,,rządu dusz": Konrad jest częścią narodu; mówi, że jest nieśmiertelny, może stworzyć nowy świat, lepszy; jejst uczuciowy, cierpi z powodu narodu, gdyby otrzymał władzę, doprowadzi do wolności kraju; miłość boska to kłamstwo; kwestionuje wielkość Boga, prowokoje go; szantażuje Boga utratą wiary; obraża Boga, grozi mu, że jeżeli Bóg nie odpowie na jego wezwania to ujawni ludziom jego prawdziwe oblicze; grozi Bogu pojedynkiem; posługuje się szantażem emocjonalnym (Bóg nie reaguje na losy Polski, rządzi i sądzi sobie tylko spokojnie), odwołuje się do poczucia godności. Konrad chce pokazać Bogu, iż nie jest dobrym władcą, uważa że lepiej by rządził gdyby posiadał władzę, jest bezsilny.