Treny to: podsumowanie twórczości Jana Kochanowskiegol; mówi o problematyce moralnej, losach człowieka; pamiętniki cierpienia I ich przemyślenia; arcydzieła poezji renesanswej; dzieło wartości nieprzemijającej; synteza losów człowieka myślącego; synteza wiedzy o losie człowieka

Treny- utwory żałobne, poświęcone zmarłej osobie, Kochanowski napisał cykl 19 trenów poświęconych swojej zmarłej, najmłodszej córce

Tren V- podmiotem wypowiadającym się w tym utworze jest zapracowany ojciec. Dominuje tutaj porównanie homeryckie, bowiem córka porównana jest do oliwki, którą podciął ogrodnik.

Tren VII- podmiot liryczny zwraca się w tym utworze do ubrań dziewczynki. Dominują zdrobnienia oraz epitety: słoneczków, letniczek, tkaneczkę.

Tren VIII- obraz domu z Urszulką ,,tyś za wszystki mówiła za wszystki śpiewała", ,,wszystkiś w domu kąciki zawidy pobiegła".- Obraz domu bez dziecka ,,Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim", ,,teraz wszystko umilkło, szczere oustki w domu". - Tren ten jest przedstawiony za pomoca kontrastu.

Tren IX- poeta kieruje swoje słowa do mądrości I nawiązuje do stoicyzmu. Mądrość potrafi pocieszyć, pomaga przewyciężyć cierpienie, przynosi obojętność, przez co przemienie człowieka w byt nadprzyrodzony, obojętny. Mądrość uczy dystansu wobec życia, sprawia, że człowiek nie boi się śmierci. Mądrość uczy iż w  życiu należy zachować umiar, wartości materialne nie są najważniejsze.

Tren X- Jan Kochanowski zastanawia się nad miejscem pobytu swojej córka. Rozpatruje różne możliwości: niebo, wyspy szczęśliwe, Hades, czyściec. W końcu dochodzi do stwierdzenia: ,,Gdziekolwiek jest,jakiś jest, lituj mej żałości". Słowa te świadczą o kryzysie religijnym poety, a także o jego zwątpieniu w  życie pozagrobowe.

Tren XI- Podmiot neguje wartość cnoty. W świecie nic się nie liczy. Człowiek jest dumny z siebie, ale tak naprawdę nie łudzi tym iż może poznać tajemnice świata. Podmiot traci wiarę w Boga,gdyż pobożność, dobro nie uratują nikogo przed nieszczęściem. Rozpacz powoduje, że ludzie nie potrafią kierować się zdrowym rozsądkiem.

Tren XIX

Podmiot liryczny próbuje odbudować swój światopogląd. Poeta zasypia zmęczony, znużony bólem. We śnie przychodzi do niego matka. Pociesza go mówiąc mu iż jego córka I ona żyją w wieczności. Przypomina poecie, że dusza nadal żyje, żyje w raju, w szczęściu, dlatego powinno to być dla niego pocieszeniem

Matka mówi synowi, aby stanął na nogi, pogodził się ze stratą córki. Matka podkreśla, że poeta jest człowiekiem wyjątkowym, powinien za pomocą swego rozumu wyleczyć rany. Człowiek powinien wiedzieć, iż raz jest lepiej, raz gorzej. Należy wierzyć w Boga i mu ufać. Matka uważa, iż człowiek powinien pogodzić się  ze zmiennością losu, nie może ukrywać cierpienia. Jest to humanizm chrześcijański

Poeta chce wierzyć w Boga po to aby nadać swojemu życiu sens.

Tren łączy wątpliwość wiary w Boga, wartości moralne. Treny ,,podkopują” renesansowe ideały. Tematem ich jest cierpienie.