Turpizm, ,,czyści"- Grochowiak, wiersze Białoszewskiego
Turpizm- określenie oznaczające
orientację poetycką, rozwijającą się po 1956 roku, jej przedstawiciele
to:
Tadeusz Różewicz, Miron Białoszewski, Stanisław Grochowiak I Ernest Bryl. Włączali
do swojej twórczości motywy śmierci, brzydoty, kalectwa,choroby,zniszczenia,odrazy,
Turpizm powstał ze względów
politycznych, zniszczenia wojenne, śmierć ludzi, wyniszczenia stały się
inspiracją. Staje się on też buntem poetów, szukali też nowych motywów stąd
fascynacja brzydotą.
,,Czyści” Stanisław
Grochowiak
Podmiotem lirycznym może być poeta, gdyż
deklaruje swój wybór- ,,wolę brzydotę, jest bliżej krwioobiegu słów”. Uzasadnienie:
jest
bliższa życiu, brzydota jest dla poety męką, ale świadomie się na to decyduje,
gdyż chodzi mu o cel, brzydota jest bliższa życiu. Poeta ma negatywny stosunek
do ,,czystych”, którzy są obłudni, zakłamani, pozbawieni uczuć.
Adresatem utworu są ludzie, którzy
bronią tradycyjnego systemu wartości, ale nie stosują się do nich.
,,Piersi królowej utuczone z
drewna”
kontrast piękna, majestatu z brzydotą,
kalectwem.
Elementy tworzące świat
królowej:
przedmioty nie pasujące do wizerunku
królowej, z codziennego użytku: smalec,świeca,wata,zakryte lustra,proteza,
Świat królowej
przedstawiony jest za pomocą: paralelizmów
składniowych- wprowadzają monotnię; epitetów; anafory-monotonia, a świat
przedstawiony jako nudny. Wersy są parzyste i nieparzyste. Świat podmiotu jest żywy,
młody. Kontrast starości i młodości. Uwypukla on kulturę, która dominuje
nad życiem człowieka. Jest ona
przestarzałam nudna. Poeta domaga się zmian. Sztuka powinna się ściśle wiązać z
życiem. Świat królowej jest nudny, ale z drugiej strony fascynujący tak jak i
kultura.
,,Rozprawa...” Miron Białoszewski
Buduje obraz świata na zasadzie
kontrastu tworząc groteskę.
Początek utworu- apostrofa skierowana
jest do barana. Podmiot ma wysoki stosunek do kultury bazarowej, to co
pesymistyczne zostało przedstawione w sposób podniosły np. Porównanie profilu
barana do faraona. Język kultury wysokiej związany z potocznym otoczeniem.
Ostatnia zwrotka mówi o trwałości, wieczności kultury.
,,Szare eminencje zachwytu” -
Białoszewski
Białoszewski z zachwytem odnosi się do
przedmiotów codziennego użytku. Pierwsza zwrotka ma charakter rozbudowanej
apostrofy do łyżki durszlakowej; wprowadza to podniosłość. Autor używa metafor,
sakralizacja przedmiotu.
W drugiej zwrotce wyst. Personifikacja
pieca. Poeta podziwia go. Jest obecna metafora, kalambur. Podmiot zachwycony
jest powstałymi kształtami podczas palenia. Białoszewski tworzy mistykę dnia
powszedniego. To co brzydkie może być fascynujące.
,,Podłogo błogosław” -Białoszewski
Wiersz opisuje brudną podłogę, podobną
do pokrojonego buraka, Jest ona stara, przedstawiona w sposób budzący zachwyt.
Poeta kojarzy podłogę z rzeczami sztuki podniosłej. Podłoga staje się źródłem
wzruszeń.



Konkursy