Tundra- (klimat subpolarny) - gleby tundrowe i glejowe, są słabo wykształcone i mało żyzne; są wykorzystywane do uprawy ziemniaków i warzywa (północna Kanda, Alaska, Euroazja, Grenlandia) 

Tajga- (klimat umiarkowany chłodny) - gleby bielicowe, są mało (czasem średnio) żyzne; wykorzystuje się je pod uprawy mało wymagający, zbóż- żyto, owies, ziemniaków i roślin pastewnych (obszary Syberii, Skandynawii, Kanady, Alaski)

Strefa umiarkowana ciepła (pod lasami liściastymi i mieszanymi)- gleby brunatne i płowe. Tworza na iłach, mułach, piaskach. Mają większą zawartość próchnicy niż gleby bielicowe i odczyn obojętny. Są średnio żyzne, wykorzystywane do uprawy, pszenicy, kukurydzy, roślin owocowych i przemysłowych (Kolumbia, USA,  środkowa Europa)

Stepy- (klimat podzwrotnikowy, umiarkowany  ciepły), czarnoziemy, tworzą się na podłożu lessowym, gliniastym i iglastym, są najżyźniejsze; mają najwięcej próchnicy, uprawia się na niej pszenicę, kukurydzę, buraki cukrowe, konopie, rośliny oleiste (Kazachstan, Puszta, USA)

Basen Morza Śródziemnego- gleby kasztanowe, brązowe,

Terra Rosa: są to dobre, żyzne ziemie wykorzystywane do uprawy cytrusów, winorośli (Wielkie Równiny USA, wybrzeże M. Czarnego, Śródziemnego) Pustynie i półpustynie- szaroziemy, buroziemy; występują też gleby

słone- przekształcone szaroziemy przez wietrzenie solne; są słabo żyzne, wykorzystuje się do hodowli bydła, owiec, uprawia się na nich drzewa owocowe, bawełnę, zboża; na tych terenach są też gleby inicjalne (początkowe; południowa i północna Afryka, Półwysep Arabski, Australia, Wyżyna Kolorado) 

Jawa i Sumatra- na nich wybuchają  wulkany przez co gleby na nich są żyzne (winorośl, cytryny) 

Równik (gleby koralowe)- czerwonoziemy, żółtoziemy, lateryty; występuje na nich wietrzenie chemiczne; są mało żyzne i trudne w uprawie przez deszcz, który wypłukuje składniki mineralne; (Kotlina Kongo, Filipiny, Amazonka) 

Gleby astrefowe (azonalne)- o ich występowaniu decyduje rodzaj podłoża ilość opadów, wysokość n.p.m., działalność człowieka

- mady- powstaje wzdłuż rzek, są żyzne;

- rędziny- powstaje na wapieniach, zawierają odłamki skalne, dlatego są trudne w uprawie, są żyzne, występują głównie na terenach wyżynnych (Wyżyna Krakowsko- Częstochowska)

 - górskie: występują w górach, są mało żyzne i słabo wykształcone, podlegają erozji (trzeba je uprawiać w poprzek góry, gdyż ulegają wywiewaniu) 

- bagienne: mokre, nie nadają się do rolnictwa;

- torfowe- powstaja na torfowiskach, są żyzne ale w uprawie;

- czarne ziemie: są b. żyzne, mają ciemny kolor, powstają na terenach bagiennych, łąkach np. Nizina La Platy, środkowa Afryka, Paragwaj, Kujawy, okolice W-wy;

- antropogeniczne: ogródki, pola uprawne (gleby są nawożone), gleby pod terenami zabudowanymi

Bonitacja- podział gleby na klasy ze względu na żyzność,

wyróżniamy 6 klas
Erozja gleby- proces degradacji gleby głównie przez wiatr i wodę;

Woda- wypłukuje składniki mineralne;

Wiatr- wywiewa cząsteczki gleby

Czynniki intensywności erozji:

- typ gleby (sucha jest b. podatna na erozję),

- ukształtowanie terenul struktura gleby (zbita,lużna),

- opady, sposób użytkowania ziemi przez człowieka (wyręby, wypalanie, lasów, nieodpowiednia orka, zbyt długie wypasy zwierząt; wiatry

Skutki: spadek żyzności gleby, pustynnienie

 

Żyzność- naturalna zdolność dostarczania skał pokarmowych, wody, powietrza

Urodzajność: wielkość plonów uzyskanych przez odpowiednią uprawę ziemi

Zapobieganie erozji: orka w poprzek stoków górskich; zadrzewianie śródpolne; stosowanie płodozmianu; ograniczenie stosowania ciężkich maszyn; tarasowanie stoków;

Regiony zagrożone erozją: Azja południowo- wschodnia, dorzecze Mississipi, okolice równika, góry, stepy, tereny półpustyń