Rzeźbotwórcza działalność rzek
Bieg rzeki i jej odcinki:
-górny- wąska, rwąca, płynie szybko, czysta, zimna,
prowadzi działalność erozyjną;
-środkowy- rzeka robi się coraz bardziej szeroka, jej
prędkość maleje, prowadzi działalność erozyjną, ale też i akumulacyjną;
-dolny- szeroka, wolno płynie, zanieczyszczona,
rozlewa się na wiele rzek(delta), działalność akumulacyjna, w mniejszym stopniu
erozyjna
Górny odcinek rzeki:
erozja wgłębna- niszczy
swoje koryto, wcina się w dolinie przez którą płynie (dolina V-kształtna, ma
ona strome zbocza);
eworsja- żłobienie dna, drążenie
zagłębień w dnie doliny rzecznej przez okruchy skalne obracane w wodnych
wirach(kotły,misy eworsyjne);
erozja wsteczna- podmywa
progi skalne przez wiry wodne, powstają wodospady np. Santo Angel, Wielka
Siklawa
Środkowy odcinek rzeki:
erozja boczna- poszerza dno
doliny i tworzy zakola rzeczne, erozji tej towarzyszy podcinanie i rozmywani.
powstaja zakola, a później meandry i starorzecza; starorzecza powstają gdy
meandry są odcinane od czynnego koryta;
Terasy- schodkowe formy na
dnie i zboczach doliny rzecznej oraz na brzegu morza
Odcinek dolny rzeki:
Delta- wpada do morza płytkiego,
morze jest spokojne bez prądów i pływów, przy ujściu rzeka płyneła po terenie płaskim
np. Ganges,Nil;
Estuarium- rzeka wpada do głębokiego
morza lub oceanu, zbiornik wodny jest niespokojny, przy ujściu rzeka płyneła po
terenach nachylonych np. Tamiza,Loara
Sgeleologia- nauka o
jaskiniach
Kras- rozpuszczanie skał
wapiennych przez wodę zawierająca CO2 (np., kalcytu,dolomitu)
Czynniki wpływające na procesy
krasowe:
-rodzaj podłoża,
-temperatura- proces rozpadu skał zachodzi szybciej i
lepiej w niskich temp.,
-obecność szaty roślinnej, im więcej roślin tym gorzej
gdyż więcej CO2 jest pobierane, pokrywa glebowa
Forma krasu powierzchniowego:
-żłobki krasowe (małe wyżłobione dziurki),
-żeberka krasowe (powstają że żłobków),
-uwały (duże zagłębienia na powierzchni krasu,
powstają na skutek spłaszczenia i likwidacji grzęd)
-polje (wielka i głęboka kotlina na obszarze
krasowym),
-ostańce krasowe (np. Maczuga Herkulesa)
-ponor (wielki lej, którym wody powierzchniowe spływają
do wnętrza krasu),
-wywierzysko,
-wąwozy,
-mogoty (ostaniec występujący ponad zrównaną
powierzchnią krasu, najbardziej charakterystyczne i największe powstają w
klimatach gorących i wilgotnych
Formy krasu podziemnego:
-jaskinie,
-perły jaskiniowe (małe kulki kalcytowe o średnicy
kilku milimetrów)
-stalaktyt (sopel naciekowy zwisający ze stropów
jaskin)
-stalagmit (naciek na dnie jaskiń w kształcie stromego
stożka)
-stalagnat ( naciek w jaskini powstający w wyniku połączenia
statktytu i stalagmitu)
Zjawiska Krasowe:
w Polsce- Góry Świętokrzyskie,
Wyżyna Małopolska, Niecka Nidziańska, Tatry Zachodnie;
na Świecie- Czechy
(Morawy), Słowacja, USA (Jaskinia Mamucia)



Konkursy