Minerał- najdrobniejsza, naturalna cząstka skorupy ziemksiej o określonych cechach fizycznych i składnikach chemicznych, zwykle w postaci ciała stałego

Skała- zespół jedno i różnorodnych minerałów

Rodzaje minerałów- krzemionka, skalenie,kwarc,miki,kalcyt

Cechy minerałów: barwa,gęstość,twardość, łupliwość, przezroczystość (stopień przepuszczania światła), połysk,(stopień odibjania światła), topliwość, radioaktywność,

Skały magmowe: głebionowe (plutoniczne); jasnokrystaliczne (granit,sienit)  skrytokrystaliczne- bazalt,anderyt, żyłowe-porfir

Skały osadowe: okruchowe- luźne- żwir, piasek,muł,iłł; zwięzłe-zlepieniec,piaskowiec,iłowiec; organiczne:roślinne-torf,węgiel, ropa nafotwa, gaz ziemny; zwierzęce- dolomit,wapienie,kreda; chemiczne- sól,gips

Skały przeobrażone(metamorficzne): granit,wapień

Metamorfizm- polega na działaniu wysokiego ciśnienia oraz wysokiej temperatury w wyniku czego zmienia się skład chemiczny I mineralny skał

Granit +  wys, ciś =gnejs; wapień+ wys. Temp. = marmur

skały osadowe + wys. ciś. = łupki

Plutonizm- zjawisko przemieszczania się magmy pod powierzchnią ziemii(tworzą batolity, lakolity, żyły itp)

Wulkanizm- proces wydostawania się magmy na powierzchnie ziemi;

Budowa wulkanu- stożek  pasożytniczy (przybyszowy),krater, komin, stożek, ognisko magmy

Wulkany: stożkowe, linijne (Laki- Islandia)

Produkty wybuchu wulkanu- lawa- gorący stop glikokrzemianów o temp. nawet ponad 1500 C,, może być gwaśna lub zasadowa; Cechy lawy kwaśnej: zawiera dużo SiO2; jest bardzo gwałtowna,

Cechy lawy zasadowej: zawiera mało SiO2, jest rzadka, płynie szybko, zastyga powoli, buduje wulkany tarczowe, erupcja wulkanu przebiega spokojnie; gazy,pyły- popiół wulkaniczny

Rozmieszczenie wulkanów na Ziemii: na granicach płyt tektonicznych, wzdłuż grzbietów oceanicznych, obszar młodych gór fałdowych z orogenezy alpejskiej

Najbardziej znane wulkany świata: Fudżi- Japonia, Etna- Włochy, Wezuwiusz- Włochy, Św. Heleny- wsch USA,

Wulkan: czynny, wygasły, drzemiący

Zjawiska sejsmiczne- trzęsienia Ziemi- polegają na krótkotrwałym, gwałtownym ruchu ziemi, wywołanym zderzeniem, ścieraniem płyt tektonicnych, wywoływane mogą być działalnością górniczą, wybuchami wulkanów

Sejsmologia- nauka o trzęsieniach ziemi

Rodzaje trzęsień Ziemi: tektoniczne, wulkaniczne, zapadowe

Podział obszarów ze względu na aktywność sejsmiczną- sejsmiczne- bardzo aktywne sejsmicznie(np. Zach USA, Japonia), asejsmiczne- (Środki płyt tektonicznych); pensejsmiczne(tereny sporadycznych trzęsień Ziemi (obszary gór z orogenezy alpejskiej)

Orogeneza- proces powstawania gór

Typ gór: fałdowe-(Alpy, Himalaje), zrębowe, wulkanicze

Wietrzenie- proces rozpadu skał: fizyczne- mrozowe(w górach w strefie umiarkowanej) termiczne (zachodzi na pustyniach, jako efekt dużej, dowolnej amplitudy temp.) solne(zachodzi na pustyni w efekcie krystalizacji soli, gipsu w bardzo wysokiej temp.) wietrzenie skał ilastych: chemiczne(w strefie równikowej, umiarkowanej, gdzie jest dużo wody) organczne(przy udziale roślin i zwierząt)

Działalność wiatru: akumulacyjna (budująca) np wydmy, pustynie

erozyjna: deflacja-wynisczanie, korazja-niszczenie

Typy pustyń: erg,serir,hamada

Działalność rzek- odcinek górny- erozja wsteczna- wodospady- erozja wgłębna; odcinek środkowy- erozja boczna-meandry, starorzecza; odcinek dolny- akumulacja- delta

Działalność morza- abrazyjna działalność- klify; wybrzeża wysokie,płaskie;

Działalność lodowców: formy doliny ukszatałtowane: moreny(czołowe, boczne,denne, środkowe); jeziora polodowcowe(cynkowe); wygłady polodowcowe, doliny zawieszone- urwiska, przepaści, sandry

Działalność lądolodu- jeziora polodowcowe (rynnowe, morenowe, oczko); moreny, głazy narzutowe, pradoliny, ozy, kemy, drumliny, równiny sandrowe

Krasowienie- proces rozpuszczania skał wapiennych przez wodę

Skały wapienne- morgil, opoko,wapień,sól, dolomit

Kras powierzchniowy- maczugi, iglice,lejki,rzeberka

Kwas podziemny-sople, nacieki skalne