Prądy morskie i rodzaje fal
Falowanie-
pionowe ruchy wody morskiej wywołane tarciem cząsteczek powietrza o powierzchnię
wody.
Rodzaje fal:
- tsunami- największa
fala morska, nawet do wysokości 20-30 m. Najczęściej występują na Pacyfiku,
rozchodzi się promieniście od epicentrum podmorskiego trzęsienia Ziemi. Jej
przyczynami są: podwodne erupcje wulkanów, trzęsienia Ziemi, schodzenie brył lądu
do oceanu;
- fale wiatrowe- wywołane przez wiatr;
- fale wymuszone- związane z oddziaływaniem na pow. wody różnych sił zewnętrznych,
głównie wiatru. Są wypadkową chaosu wywołanego przez wiatr;
- fale swobodne- fale pozostające po ustaniu oddziaływania czynnika, który
wywołał ruch falowy;
- Sejsza-
występuje w małych zbiornikach wodnych, jest to jego kołysanie przez wiatr. Z
jednej strony poziom jeziora podnosi się z drugiej opada.
Wysokość fali zależy od prędkości wiatru, głębokości zbiornika,
temperatury, typu wybrzeża;
Prądy morskie- poziome ruchy wody morskiej wywołane głównie wiatrami stałymi
i oddziaływaniem siły Coriolisa, mają przebieg równoleżnikowy. Ciepłe płyną z niższych szerokości
geograficznych do wyższych, prądy zimne odwrotnie.
Ciepłe
opływają zazwyczaj wschodnie wybrzeża, zaś chłodne zachodnie.
Prądy dzielimy na:
ciepłe,
zimne i obojętne ze względu na temperaturę; stałe i okresowe;
Prądy głębinowe- prądy ciepłe docierają do 55-60N i S i stają się masami
wody chłodnej, stają się cięższe i opadają na dno.
Opadanie
wody nazywa się downwellingiem w strefie
konwergencji, czyli schodzenia się czegoś. Dnem oceanu z powrotem zaczyna wracać
do równika. Proces wydostania się wody to upwelling.
Upwelling wynosi plankton, dzięki czemu wzrasta żyzność akwenów morskich.
El-Nino- ciepły
prąd pojawiający się cyklicznie w okresie Bożego Narodzenia co 3-4 lata i trwa
od 14-18 miesięcy. W jego wyniku zanika upwelling.
MSZ- międzynarodowa
strefa zbieżności. Jest szersza na oceanie i węższa na lądach. W MSZ zaczynają
wiać wiatry zachodnie, przyczyniające się do wznoszenia ciepłych mas wody ze
wschodnich wybrzeży Azji do zachodnich wybrzeży Ameryki Południowej. Wtedy w
Azji jest sucho, a w Ameryce wilgotno. El-Nino przyczynia się do zmian
klimatycznych. Dla Ameryki jest ona niekorzystna;
Prądy ciepłe:
-
Zatokowy(Golfsztorm) przechodzący w Północnoatlantycki i Norweski.
-
Zachodnio-grenlandzki,
-
Karaibski, Brazylijski,
-
Mozambicki,
- Północno i Południoworównikowy.
Prądy zimne:
-
Dryf Wiatrów Zachodnich,
-
Kanaryjski,
-
Kalifornijski,
-
Zachodnioaustralijski,
-
Oja-Siwo.



Konkursy