Cechy hydrosfery: a) wyst. W 3 stanach sk: stały- lodowce, lądolody; ciekły- rzeki, jeziora, morza, oceany; gazowy- para wodna;

b) skrajne temp. :w 0 C przechodzi w stan stały, w 100 C w stan gazowy;

c) im niższa temp. Tym wyższa objętość;

d) jest świetnym rozp. 

Ocean Spokojny: Pacyfik, Wielki Pacyfik- największa głębia to Rów Mariański, znajduje się na nim najwięcej wysp (ok. 10tys.)

Ocean Atlantycki: jego dno się cały czas rozrasta, oblewa wsch. Wybrzeża Ameryk i Zach. Wybrzeża Afryki i Europy, największa głębia to Puerto Rico.

Ocean indyjski- najmniejszy, najcieplejszy, największa głębia to Rów Jawajski. 

Morze- zazwyczaj otoczone lądem (wyjątkiem jest M. Sargassowe na otwartym Atlantyku).

Zatoka- fr. Morza lub oceanu otoczona z jednej strony lądem, z drugiej wodą, np. Z. Biskajska, Z. Hudsona.

Jezioro- nie ma dostępu do oceanu, powinna zawierać wodę  słodką. Największe j. to M. Kaspijskie, zaś najgłębsze Bajkał (1620).

Cieśnina- zwężenie akwenu morza lub oceanu, C. Giblartarska, C. Bosfor i Dardanele; to woda wciśnięta pomiędzy 2 lądy, łącząca 2 zbiorniki wodne.

Rzeka- ciek wodny płynący zgodnie z nachyleniem terenu mające swoje źródło i ujście. Ameryka Płd.- Amazonka, A. Pn.- Missisipi, Europa- Wołga, Azja- Jangcy, Afryka- Nil, Australia- Murray i Darling.

Kryptodepresja- depresja zalana przez jezioro, którego dno położone jest poniżej p. m. (aa lustro wody powyżej), np. Bajkał, Tanganika. 

Hipoteza solarna- dotyczy przechwytywania atomów wodoru przez atmosferę zawierającą tlen i tworzeniu wody. H. geochemiczna- związana jest z krążeniem magmy. Z wulkanizmem, którym to procesom towarzyszy wydobywanie ogromnej ilości pary wodnej.

Elementy Obiegu wody w przyrodzie: 1 euaporacja- parowanie, 2 kondensacja- skraplanie, 3 sublimacja- lód-> para wodna (ciało stałe-> gaz), 4 resublimacja para wodna-> lód, 5 retencja- magazynowanie wody, 6 infiltracja- wsiąkanie, 7 konwekcja- unoszenie pary wodnej w kierunku pionowym, 8 adwekcja- przenoszenie wilgotnego pow. Znad wody ku lądowi, 9 Spływ powierzchniowy, 10 Spływ podziemny, 11 Transpiracja- parowanie z pow. Roślin. 

Przyczyny krążenia wody: 1) energia słońca, 2) siła grawitacji, 3) Bilans wodny- zestawienie przybytków i strat wodnych na danym terenie i w danym czasie:

* bilans ujemny- parowanie przewyższa opady; * bilans dodatni- opady przewyższają parowanie. 

Bilans ,,+” (nadmiar): N. Amazonki, wsch. Wybrzeże Ameryki Pn, Archipelag Malajski, Kotlina Konga, Himalaje, Płw. Indochiński, Azja płd.- wsch., Zach. Europa, strefa równikowa, klimaty morskie, klimaty monsunowe, płynące wzdłuż wybrzeży prądy ciepłe, dowietrzne stoki gór;

Bilans ,,-‘’ (deficyt): Sahara- pustynie, Płw. Arabski, s. okołobiegunowa, zawietrzne stoki gór- klasyczne pustynie Azji, klimaty kontynentalne, zimny prąd morski. Rodzaje mórz: I OTWARTE: M. Arabskie, M. Norweskie, M. Północne, M. Bosfora;

II PRZYBRZEŻNE: M. Ochockie, M. Żółte, M. Południowochińskie;

II ,,BEZ BRZEGÓW”: M. Sargassowe, granicami morza jest układ prądów morskich, a dno wypełnione jest glonami;

IV MIĘDZYWYSPOWE: M. Sulu, M. Fidżi, M. Jawajskie, M. Celebes, M. Koralowe, M. Barda,;

V ŚRÓDZIEMNE: a) wew. kontynentalne: M. Bałtyckie, M. Białe, b) między kontynentalne: M. Czerwone, M. karaibskie, M. Śródziemne.

Skład chem. wody: w wodach morskich znajduje się dużo chlorków w tym chlorek sodu odpowiedzialny za zasolenie; wyst. Też siarczany (powodujące gorzkość wody) oraz węglany i bromki (NaCl- smak słony, MgCl2- s. gorzki). 

Czynniki wpływające na zasolenie: dostęp morza do oceanu- im większy dostęp tym większe z; ilość wpadających rzek; szer. Geogr., która ma wpływ na temp., ona zaś na opady, a one z kolei na parowanie: im większe opady tym mniej słona woda, im większe parowanie tym b. słona woda, im wyższa temp. Tym większe z.; prądy morskie; głębokość- im głębiej tym zasolenie jest większe, wyjątki: tam gdzie wydostaje się magma.

Najbardziej zasolone morza: M. Czerwone, M. Arabskie, M. Śródziemne, Basen Północnoamerykański.

Najmniej zasolone morza: M. Bałtyckie, M. Czarne, Zatoka Hudsona, morza w okolicach okołobiegunowych.

Morze Czerwone 46 promili: leży w s. zwrotnikowej (małe opady, wys. Temp., duże parowanie); nie wpadają do niego rzeki; łatwiejsza wymiana wody z oceanem.

Morze Bałtyckie 7 promili: leży w s. umiarkowanej (duże opady, mniejsze parowanie); wpada do niego wiele rzek; trudniejsza wymiana wody z oceanem.

Czynniki wpływające na temp. wody to: pora roku; głębokość (im głębiej tym zimniej); prądy morskie- roznoszą wody zimne i ciepłe; szerokość geogr.

Najcieplejsze morza świata: M. Czerwone, M. Śródziemne, M. Arabskie, M. Karaibskie (s. międzyzwrotnikowa).

Najchłodniejsze morza świata: M. Barentsa, M. Karskie, M. Grenlandzkie, M. Bałtyckie (okolice s. okołobiegunowej). 

Przezroczystość zależy od: czystości wody; ilości rzek (są one natur. Ściekami); eutrofizacja- obecność glonów; głębokość- do głębin nie docierają promienie słoneczne. Gęstość rośnie wraz z zasoleniem i wraz z głębokością.

Morze Białe- pokryte jest grubą białą warstwą lodu przez wiele miesięcy.

Morze Żółte- swoją barwę zawdzięcza lessowi, który wpływa na morze.

Morze Czarne- zależy to od związków siarkowodorowych, siarczków. Morze Czerwone- zależy od koralowców.

Czynniki wprawiające wodę morską w ruch: wiatr; trzęsienia ziemi, wybuchy podwodnych wulkanów; przyciąganie Księżyca i Słońca;  różnice temp., zasolenia, gęstości.

Charakter. ruchów wody morskiej: a) falowanie: tsunami- wielka woda, sejsze- kołysanie; b) prądy morskie; c) pływy.

Znaczenie ruchów wody morskiej: a) falowanie- to pionowe ruchy wody morskiej wywołane tarciem cząsteczek powietrza o pow. Wody. B) Prądy morskie: szer. Kilkaset km; głębokość ponad 2 km; długość kilkanaście tys. Km; C) Pływy: przypływy, odpływy: a) syzygijne (w pełni i w nowiu), b) kadrowe (kwadratwowe)- przyciąganie słońca i księżyca znoszy się (znoszące się siły), pływy są mniejsze; odbywają się co 12 h 17min. Pływy mogą mieć do 20m., np. Zatoka Tundy (Kanada), Z. Kisłaja Gupa- Rosja, Płw. Kolski, ujście rzeki Rance (Francja), Bałtyk zaś ma ok. 3-5 cm. 

Znaczenie ruchów wody morskiej: a) wpływ na żyzność oceanów (prądy morskie); b) wpływ na kształt linii brzegowej; c) elektrownie wodne, pływowe; d) rozwój sportów wodnych, turystyki, rekreacji.

Misa jeziora- miejsce wypełnione wodami jeziora. Zbiornik antropogen.- z. zbudowany przez człowieka. Limnologia- nauka o jeziorach.

Jeziora: a) ze względu na genezę: 1) Tektoniczne- powstałe na miejscach, gdzie poruszają się płyty (w rowach), np. Bajkał, Malawi, Tanganika, Wiktorii, M. Martwe, Loch Ness. 2) Wulkaniczne (kraterowe)- pows. w kraterze wygasłego wulkanu, np. Albana, Bolseno, Crater Lake, Sewan (Armenia). 3) Reliktowe- pozostałości z przeszłości, były kiedyś częścią oceanów, np. M. Kaspijskie, Aralskie. 4) Kosmiczne (meteorytowe)- po uderzeniu meteorytu, który zostawił krater i przez opady wypełnił się wodą, np. Clear Water West, Clear Water Est, Morasek koło Poznania. 5) Deltowe- jeziora pomiędzy rzekami przy ujściu, są małe, np. Dąbie (ujście Odry), Druzno (u. Wisły). 6 Starorzecza (zakolowe)- są to j. w dolinach rzek, w nizinach; rzeki tworzą meandry które wypełniają się wodą, np. Czerniakowskie, Dziekanowskie, Kornionkowskie. 7) Krasowe, np. Białe, Czarne, Okuninka, Krasne, Piaseczno, Uściewierz, Łukcze. 8) Polodowcowe: a) cyrkowe: Czarny Staw, Dolina 5 Stawów: mały, wielki, zielony, zadni; b) morenowe: Śniardy, Mamry; c) rynnowe: Hańcza, Gopło, Jeziorak; d) oczka (wytopiskowe): Sasek Mały; 9) Przybrzeżne (przywaskie, nadmorskie): Łebsko, Gardno, Jamno- powstały z dawnych zatok; jeziora płytkie, słonawe. 10) Poligenetyczne (o złożonej genezie): a) tektoniczno- polodowcowe: Niedźwiedzie, 5 wlk jezior amerykańskich; b) tektoniczno- edogiczne (dz. wiatru): J. Czad. 11) Antropogeniczne (sztuczne)- zastosowanie: elektrownie, turystyka, rekreacja, retencyjne, melionaryjna (nawadnianie), komunalne, rybactwo, np. Kariba (Zambezi), Nasera (Nil), Krasnojarski, Bracki, Trzy Przełomny (Jangcy), Guri w Wenezueli, Wolta.

b) Sposób zasilania: 1) Przepływowe, np. J. Bodeńskie; 2) Wypływowe: J. Tana, J. Wiktorii. 3) Wpływowe, np. J. Arabskie.

c) Temperaturę: 1) ciepłe: temp wody >+4C, np. J. Wiktorii, Czad, Eyre, 2) zimne: temp. wody < +4C, np. Morskie Oko, Czarny Staw (wysokogórskie), Niedźwiedzie, Niewolnicze, 3) zmienne: temp.  zależna od pory roku- s. umiarkowana: J. Bajkał, jeziora amerykańskie;

d) Stopień mineralizacji: 1) Słodkie np. Ładoga, Onega, Śniardwy, 2) Słone: powyżej 20pr. np. M. Martwe, M. Kaspijskie, Aralskie; 3) Słonawe- pomiędzy 1 a 20 pr., np. J. Maracuibo, Łebsko, Gardno, Jamno.

e) czas istnienia: 1) stałe, np. Śniardwy; 2) okresowe, np. J. Czad, J. Eyre.

f) Trofizm: 1) oligotroficzne (młode); 2) eutroficzne (dojrzałe), 3) Dystroficzne (stare): Polesie Lubelskie. Największe: M. Kaspijskie; Najgłębsze: Hańcza; Najbardziej zasolone: M. Martwe.

Jeziorność- odsetek jezior na danym tereni (w %), np. Polska 1%, a Finlandia 10%. Rzeka główna- jest to rz. wpadająca do morza lub do innego zbiornika, nie jest dopływem, np. Wisła, Wołga, Amazonka, Nil, Odra. Dopływ- rz. wpadająca do rz. głównej, np. mizuri, Nil Błękitny, Warta, Bug. Nurt- miejsce, w którym woda w rzece płynie najszycbciej. System rzeczny- rzeka główna z dopływami.

Dorzecze- obszar, po którym płynie rz. z dopływami (największe d. ma Amazonka); Polska leży w dorzeczu Wisły i Odry. Zlewisko- zbiornik wody, do którego wpada rz. główna, największym z. świata jest Atlantyk. Delta- rz. uchodzi do płytkiego morza np. Nil, Wołga, Tanges i Bramahutra, Wisła, Missisipi. Źródło- miejsce, w którym rz. bierze początek. Ujście- miejsce w którym rz. kończy swój bieg.

Bieg rzeki- odcinek rz., zależy od ukształtowania terenu: a) górny- w górach, b) dolny- przy ujściu.

Estuarium- ujście lejkowate; rzeki wpadające do morza wpadają jednym korytem są wzburzone, niespokojne, np. Tamiza, Sekwana, Loara, Huang He, Jangcy. Amazonka ma ujście mieszane, ma najwięcej dopływów, największe dorzecze.  NIŻÓWKI- b. niski stan wody, widać prawie dno morza; Przyczyny: długotrwały brak opadów; działalność przemysłowa; niewłaściwa melioracja; Najwidoczniej zaznaczają się one tam, gdzie woda płynie powoli (bieg dolny i środkowy). 

WYZÓWKI: Wysokie stany wody, powyżej dopuszczalnej normy, grozi powodzią. Przyczyny: Długotrwałe opady, obfite; brak zbiorników retencyjnych. W górnym odcinku rzeki.

Powódź- przekroczenie stanu alarmowego wody w rzece:

a) cofka (sztormowa)- ujściowe odcinki rzek; pn część kraju; rzeka się cofa;

b) Zatorowa- spowodowana krami na rzekach (na wiosnę), odcinki środkowe rzek.

C) Deszczowa- spowodowana przez silne nawałnice, opady przez wiele dni; górne odcinki rzek, początek lipca; kotlina Kłodzka.

D) roztopowa- na wiosnę, związana z roztopami; środkowe i dolne odcinki rzek.

Najdłuższe rzeki kontynentów: Europa- Wołga, Azja – Jangcy (najw. Elektrownia wodna na świecie), Afryka- Nil (s. równikowa, zwrotnikowa, podzwrotnikowa), Australia- Murray i Darling, Ameryka Pn- Missisipi (jej dopływ Mizuri jest od niej dłuższy), Ameryka Płd.- Amazonka (największe dorzecze, ujście mieszane).

Wody podziemne: 1) Wierzchówki- woda: płytka pod pow., zanieczyszczona, są zależne od pór roku, nie nadają się do picia. 2) Gruntowe- znajdują się 3 i więcej metrów pod ziemią; są czyste i nadają się do picia (nad nimi są piaski i żwiry); temp. Wód jest niska, ma stałą temp., jest zimna przez cały rok. 3) Głębinowe: artezyjskie, subartezyjskie, mineralne, cieplice (wody termalne). Subartezyjskie- ciśnienie niskie, woda się podniosła, ale nie wypłynęła; interwencja człowieka (pompy). 

Klasyfikacja wód miner. ze względu na mineralizację: a) w. mineralne- powyżej 1g/l; b) w. zmineralizowane- 0,5- 1g/l; c) w. słodkie- poniżej 0,5 g/l 

Balneologia- dział medycyny niekonwencjonalnej, który wykorzystuje właściwości wód mineralnych, cieplnych w lecznictwie.

Cieplice- temp. Wyższa od średniej temp. Otoczenia.

Gejzery- gorące źródła, które w regularnych odstępach  jest wyrzucana nad pow. Wody; Regiony: Kamczatka, Islandia, Park Narodowy Yellow Stone, Nowa Zelandia.

Energetyka geotermalna- wykorzystanie cieplnych wód do produkcji energii (N. Szczecińska- Pyrzyce, Podhale, Włochy, Cypr).

Glacjologia- nauka o lodowcach. Etapy powstawania lodowca górskiego:

1. Wielokrotne zamarzanie i rozmarzanie śniegu- rekrystalizacja.

2. Powstanie firnu (ziarnistego śniegu).

3. Powstanie lody firnowego, który ma już dużą gęstość).

4. Powstanie niebieskiego lodu lodowcowego: zachowuje się jako ciało plastyczne. Pole firnowe- miejsce gdzie gromadzi się śnieg, znajduje się powyżej granicy wiecznego śniegu.

Granica wiecznego śniegu- linia powyżej której więcej śniegu spada niż się topi. W Tatrach wynosi ona 2500m.